ยาสมุนไพรพื้นบ้าน

            การนำสมุนไพรพื้นบ้านมาเปลี่ยนแปลงสถานะของสมุนไพร ให้แตกต่างไปจากเดิม เพื่อ ประโยชน์ในการใช้งานที่หลากหลายมากขึ้น เช่น ยาแก้ลมชัก ยาสมุนไพรแก้โรคผื่นคัน ยาแก้ปวดท้อง ยาแก้พื้นเมืองสำหรับคนคลอดลูก และมีหลายชนิด และมี สรรพคุณทางยาที่แตกต่างกัน ดังนั้นการศึกษา รูป รส กลิ่น สี และชื่อสมุนไพร จึงเป็นปัจจัยหนึ่งที่มีความสำคัญ เพื่อให้การแปรรูปสมุนไพรพื้นบ้านมีคุณภาพดี ตลอดจนการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ให้มีคุณภาพใกล้เคียงผลิตภัณฑ์ เดิมมากที่สุด เนื่องจากผลิตภัณฑ์บางประเภทไม่สามารถคงสภาพอยู่ได้นาน การแปรรูป จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญ มากขึ้น เพื่อให้เกิดผลดีต่อการแปรรูป คงไว้ซึ่งคุณค่าและสรรพคุณที่ดีของพืชสมุนไพร  อ่านเพิ่มเติม

ภูมิปัญญาด้านยาแผนโบราณ

             พ่อแก้วมูล  บัวเงิน แต่เดิมคุณตาแก้วมูล เป็นคนบ้านแม่ใส ตำบลบ้านตุ่น อำเภอเมืองพะเยา และได้อพยพย้ายถิ่นฐาน มาหาความอุดมสมบูรณ์ ที่บ้านกาดถี ตำบลห้วยแก้ว ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2517 ยาแผนโบราณของคุณตา ที่ใช้รักษาโรค อาทิเช่น เบาหวาน ความดันโลหิต ไขมัน โรคงูสวัด โรคอีสุกอึใส และโรคอื่นๆ อีกหลายแขนง ยาบำรุงกำลัง ที่มีการสืบทอดมาจากบรรพบุรุษ คุณตาแก้วมูลได้สืบทอดวิชาความรู้มาจาก พ่อแม่ของคุณตา เพราะสมัยก่อนยังไม่มีโรงพยาบาล การเดินทางก็ไม่ได้สะดวกสบายอย่างทุกวันนี้ การสืบทอดวาชาของคุณตาเริ่มจากการสังเกตพ่อแม่ ที่มีวิชาความรู้ด้านนี้ และภูมิพักรักจำเอา คุณตา มีคู่มือที่เป็นอักษรล้านนา(ภาษาเมือง) บางตำราก็จำได้เองเลย บางตำราก็ต้องเปิดคู่มือดู เป็นการรักษาเป็นรายๆไป แต่ส่วนมาแล้วจะจำได้ คุณตาจำชื่อสมุนไพรได้เกือบทุกชนิด สมุนไพรบางชนิดใกล้สูญพันธ์ ก็ได้นำมาปลูกไว้ที่บ้าน บางชนิดก็ยังมีพอหาได้ในป่า บนภูเขา ภูมิปัญญาของคุณตาแก้วมูล ยังรวมไปถึง การดูฮวงจุ้ย หรือวันดี วันเสีย การขึ้นบ้านใหม่ การปลูกบ้าน และพิธีการต่างๆ ทางโบราณอีกมากมาย คุณตาแก้วมูลเคยเป็นแพทย์แผนไทยประจำตำบล เมื่อปี พ.ศ. 2523 อ่านเพิ่มเติม

นางเปลี่ยน  ดีจิตร  ภูมิปัญญาชาวบ้านการทอผ้าไทลื้อ

            นางเปลี่ยน ดีจิตร อยู่บ้นเลขที่ 89 หมู่ 5 บ้านทุ่งกล้วย ตำบลทุ่งกล้วย อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา 56110 โทร 086-1972919

            ภูมิปัญญาที่เสียสละถ่ายทอดภูมิปัญญาด้านการทอผ้าไปสู่ชุมชนบ้านทุ่งกล้วย ฝึกอบรมสมาชิกและเยาวชนชายหญิงในหมู่บ้านฝึกหัดการทอผ้าเพื่อให้มีการสืบสานให้คงอยู่ต่อไปส่งเสริมให้สมาชิกและเยาวชนมีรายได้และใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ภูมิปัญญาทอผ้าได้ถูกพัฒนาต่อยอดเกิดเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ ที่ทันสมัยถูกใจและตรงกับความต้องการของลูกค้าตามแฟชั่นสมัยใหม่จากการที่แม่เปลี่ยน ดีจิตร เป็นผู้ที่เสียสละมีความมุ่งมั่นในการถ่ายทอดภูมิปัญญาด้านการทอผ้าส่งผลให้การดำเนินงานของนางเปลี่ยน ดีจิตร และกลุ่มประสบความสำเร็จได้รับรางวัลเกียรติคุณรางวัล “สิงห์ทอง” ประจำปี 2562 ประเภทกลุ่มองค์กรชุมชนแกนหลักสำคัญในการพัฒนาหมู่บ้านดีเด่นระดับจังหวัด จากการพัฒนาชุมชนกระทรวงมหาดไทยและเป็นวิทยากรของกศน.ด้านการย้อมผ้าด้วยสีธรรมชาติอีกด้วย
อ่านเพิ่มเติม

เป็นภูมิปัญญา ด้านการทอเสื่อกก

             นางพัฒน์ ขุนติ๊บ อายุ 53 ปี อาศัยอยู่บ้านเลขที่ 23 หมู่ 11 ตำบลขุนควร อำเภอปง จังหวัดพะเยา ปัจจุบันอาชีพ เกษตรกร เป็นภูมิปัญญา ด้านการทอเสื่อกก

            กกเป็นไม้ล้มลุก (herb) อยู่ในวงศ์ (family) Cyperaceae มีชื่อสามัญเรียกว่า Sedge พบกระจายอยู่ทั่วโลก มีประมาณ 4000 ชนิด ชอบที่ชื้นแฉะ ขึ้นในที่ระดับต่าตามหนอง บึง ทางระบายคันคูน้ำและโคลนเลน ใน 46 ประเทศจัดกกเป็นวัชพืชในนาข้าวและกกทรายหรือกกหัวแดง  (Cyperus iria)   พบใน 22 ประเทศ มีหลายชนิดใช้เป็นอาหาร เช่น Eleocharis toberosa และ Scirpus toberosus และหลายชนิดใช้สานเสื่อทากระจาด กระเช้า หมวก เช่น Scirpus mucronatus, Lepironia mucronata, Carex brizoides เป็นต้น อ่านเพิ่มเติม

ภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้านสมุนไพร (หมอเมือง)

ชื่อภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้านสมุนไพร (หมอเมือง)

ประวัติผู้ทรงภูมิปัญญา

            นายเพชร ธีระมูล เกิดเมื่อวัน พุธ ที่ 14 เดือน มกราคม พ.ศ.2481ที่อยู่ บ้านเลขที่ 22 บ้านดอนทอง หมู่ 12 ตำบลออย อำเภอปง จังหวัดพะเยาจบการศึกษาระดับ นักธรรมเอก

ความเชี่ยวชาญภูมิปัญญาด้าน

            -มีความรู้เรื่องสมุนไพรหลักการใช้สมุนไพร สรรพคุณ และการนำไปใช้

            -เชี่ยวชาญกรรมวิธีการจัดการส่วนประกอบต่าง ๆ ของสมุนไพร โดยเฉพาะการบดสมุนไพร การอบสมุนไพร และการสกัดสมุนไพร อ่านเพิ่มเติม

คณะซอแสงไทย สายทิพย์

แรงบันดาลใจ หรือความคิดสร้างสรรค์ผลงานศิลปะ

ย้อนกลับไปเมื่อสมัยตอนเป็นเด็ก ฐานะทางบ้านยากจน พี่น้องหลายคน ทำให้ต้องหาอาชีพเสริม นอกเหนือจากช่วยพ่อแม่ทำการเกษตร วันหนึ่งมีโอกาสได้ไปงานวัด ไปนั่งฟังการขับซอพื้นเมือง เกิดความชอบและสนใจอยากเรียนรู้การขับร้องซอพื้นเมือง อยากเป็นศิลปินซอพื้นเมือง จึงขอพ่อครูพร ช่วยสอนการขับซอพื้นเมือง ซึ่งเป็นครูสอนการขับซอพื้นเมืองในสมัยนั้น และมีความคิดว่าตนเองต้องได้เป็นศิลปินซอพื้นเมืองเพื่อให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ครอบครัวจะได้ไม่ต้องลำบากและอยากสืบสานวัฒนธรรมซอพื้นเมือง โดยการถ่ายทอดความรู้ประสบการณ์ เทคนิค การซอพื้นเมืองให้กับลูกหลาน จากรุ่นสู่รุ่น ให้สืบทอดต่อไป อ่านเพิ่มเติม

การทำหมวกสานไม้ไผ่  นางศล  บุญชุม

            หมวกสานไม้ไผ่ วัสดุหลักที่ใช้ทำหมวกคือไม้ไผ่ ต้องเลือกเอา ไผ่ลำอ่อน ลอกเปลือกออก เหลาเป็นเส้นเล็กๆ คะเนด้วยสายตาประมาณ 0.5 เซนติเมตร นำไปตากแดด 2 วัน แล้วนำมาสานเป็นเส้นกว้าง 2 เซนติเมตร ยาว 8 วา พับเป็นทบแล้วมัดไว้ ( 8 วา จะเย็บหมวกได้ 1 ใบ) การเย็บเริ่มต้นจากด้านบน วนลงมาจนถึงฐานหมวก จากนั้น คลี่กลับด้าน แล้วจับจีบเย็บปีกหมวกต่อ อ่านเพิ่มเติม

 

ภูมิปัญญาท้องถิ่นการเพาะต้นกล้าพันธุ์ผักหวานป่า

            ผู้มีภูมิรู้ในการเพาะต้นกล้าพันธุ์ผักหวานป่า นายสว่าง  ใจเย็น  ที่อยู่ 92 หมู่ที่ 6 บ้านผาตั้ง ตำบลขุนควร อำเภอปง จังหวัดพะเยา ผักหวานป่า เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง เจริญเติบโตได้ดีในป่าเต็งรัง การเก็บของป่าเพื่อนำออกมาจำหน่ายตามท้องตลาดเป็นอาชีพเสริมอาชีพอย่างหนึ่งของคนตำบลขุนควรและครอบคลุมพื้นที่อำเภอปง การออกหาเก็บยอดผักหวานในป่าต้องออกเดินทางระยะทางไกลจากหมู่บ้านออกไป ต้นผักหวานที่มีอยู่ในป่ามีสภาพโทรม ต้นสูงการเก็บค่อนข้างลำบาก ประกอบกับผู้เก็บมีอายุมากไม่เหมาะที่จะเดินทางไกล เพราะสภาพร่างกายไม่อำนวย ผักหวานป่าจะขยายพันธ์ด้วยเมล็ด ในสภาพธรรมชาติเมล็ดพันธ์ผักหวานป่าจะมีเปอร์เซ็นต์การงอกต่ำ ถ้านำเมล็ดผักหวานป่าจากธรรมชาติมาเพาะในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมจะช่วยเพิ่มอัตราการงอก และนำต้นกล้าหรืงอกผักหวานป่าที่เพาะได้ปลูกไว้ในพื้นที่ว่างบ้านหรือสวนของตนเองไม่กี่ปีก็จะเก็บผลผลิตได้ สำหรับพันผักหวานป่ามีสองสายพันธ์ คือ สายพันธ์ยอดเขียว และสายพันธ์ยอดเหลือง อ่านเพิ่มเติม

การทอผ้าพื้นเมือง ภูมิปัญญาของคนหนองหล่ม

การทอผ้าพื้นเมือง ภูมิปัญญาของคนหนองหล่ม

            การทอผ้าพื้นเมือง ของภาคเหนือหรือสมัยล้านนา เกิดจากกลุ่มคนไทยวน ที่มีวัฒนธรรมการใช้ผ้าเป็นของตนเอง เช่น ผู้ชายจะนุ่งหยักรั้งจนถึงโคนขาเพื่ออวดลายสักตั้งแต่เหนือเข่าขึ้นไปจนถึงโคนขา ไม่สวมเสื้อแต่มีผ้าห้อยไหล่ ชนชั้นสูงจะสวมเสื้อ มีผ้าพันเอง ผู้หญิงนุ่งซิ่นลายขวางลำตัว มีเชิงเป็นลวดลาย ไม่สวมเสื้อแต่มีผ้ารัดอกมักเกล้าผมมวยไว้กลางศีรษะแล้วปักปิ่นหรือเสียบดอกไม้ อ่านเพิ่มเติม

การทำปุ๋ยหมัก 

            นายเปลี่ยน สีเสียดค้า เคยเป็นพ่อหลวงบ้านมาก่อนในปีพ.ศ. 2522 ในระหว่างอยู่ในหน้าที่พ่อหลวงบ้าน ก็ได้รับผิดชอบงานในทุกๆด้าน จนถึงปีพ.ศ. 2543 หลังจากนั้นจึงออกจากการเป็นพ่อหลวงบ้าน มาเป็น ส.อบต.อีก 4 ปี และก็มีความมุ่งมั่นในด้านนี้อยู่ จนมาถึงปีพ.ศ. 2547 ได้เริ่มมีความสนใจในเรื่องของการทำปุ๋ยหมัก จึงได้ริเริ่มพัฒนาเรื่องการทำปุ๋ย รวมไปถึงศึกษาหาความรู้จากมหาวิทยาลัยแม่โจ้ เพื่อเพิ่มพูนความรู้และหาประสบการณ์เกี่ยวกับการทำปุ๋ยหมัก เรื่องของดิน รวมไปถึงเรื่องพืช จนนำความรู้ที่ได้จากการเรียน นำมาพัฒนาปรับปรุงเรื่องของปุ๋ย ดิน พืชภายในพื้นที่ จนสร้างศูนย์การเรียนรู้เรื่องของการทำปุ๋ยหมักภายในพื้นที่ตำบลสันโค้ง เพื่อให้ประชาชนหรือบุคคลทั่วไปที่สนใจเข้ามาศึกษาดูงาน จากนั้นนายเปลี่ยน สีเสียดค้า จึงได้กลายเป็นหมอดินประจำตำบลสันโค้ง และได้เลื่อนขั้นเป็นหมอดินประจำอำเภอในปีพ.ศ. 2557 โดยหน้าที่ส่วนใหญ่คือการรับคำปรึกษาเกี่ยวกับเรื่องของการทำปุ๋ยหมัก รวมไปถึงเรื่องดินและพืช การตรวจดิน และการทำปุ๋ย นอกจากนี้ยังทำหน้าที่ประสานงานกับเกษตรกรภายในพื้นที่ เมื่อประชาชนต้องการสิ่งใดที่เกี่ยวข้องกับเรื่องเกษตร นายเปลี่ยน ก็จะยินดีให้ความช่วยเหลือโดยตลอด อ่านเพิ่มเติม

นายอิ่นคำ สมศรี

นายอิ่นคำ สมศรี

                คุณลุงอิ่นคำ สมศรีคือ พ่อหนานที่เคยบวชมาก่อน ตำบลป่าซาง อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา ที่มีความรู้ ความเชี่ยวชาญด้านพิธีกรรมทางศาสนาล้านนา มานานถึง 30 กว่าปี โดยสืบทอดความรู้มาจากรุ่นปู่ย่าตายาย เนื่องจากได้เห็นผู้เฒ่าผู้แก่ทำพิธีแล้วเกิดความรู้สึกสนใจจึงเข้าไปไต่ถามเพื่อเก็บเกี่ยวความรู้ พร้อมทั้งจดข้อมูล เอาไว้สำหรับทบทวนจนสามารถถ่ายทอดให้ชาวบ้านที่เข้ามาถามไถ่ได้เมื่อชาวบ้านเกิดความศรัทธาจึงได้ให้ คุณลุงอิ่นคำ ช่วยประกอบพิธีกรรมทางศาสนา -เป็นผู้สืบทอดวิชาความรู้ทางด้านศาสนาวัฒนะธรรมพื้นบ้านภาคเหนือประกอบพิธีด้านวัฒนธรรมล้านนา ตั้งแต่สมัยบวชเรียนวัยเยาว์ -เป็นผู้นำท้องถิ่นสมัยดำรงตำแหน่งกำนันมาก่อน อ่านเพิ่มเติม

การนวดผู้ช่วยแพทย์แผนไทย

การนวดผู้ช่วยแพทย์แผนไทย 

            การแพทย์แผนไทย เป็นกระบวนการทางการแพทย์เกี่ยวกับการตรวจ วินิจฉัย บำบัด รักษา หรือป้องกันโรค หรือการส่งเสริมและฟื้นฟูสภาพของมนุษย์ การผดุงครรภ์ การนวดไทย และให้ความหมายรวมถึงการเตรียมการผลิตยาแผนไทย และการประดิษฐ์อุปกรณ์หรือเครื่องมือทางการแพทย์ ทั้งนี้โดยอาศัยความรู้หรือตำราที่ได้ถ่ายทอดและพัฒนาสืบต่อกันมา เวชกรรมไทย เป็นการตรวจ การวินิจฉัย การบำบัด การรักษา การป้องกันโรค การส่งเสริมและฟื้นฟูสุขภาพ รวมถึงการผดุงครรภ์ไทย เภสัชกรรมไทย และการนวดไทย อ่านเพิ่มเติม

ครกมอง

            บ้านป่าแขม เป็นหมู่บ้านเล็กๆที่อยู่ในพื้นที่อำเภอเชียงม่วน ซึ่งมีประเพณีและวัฒนธรรมที่หลากหลายน่าสนใจ ในอดีตประชาชนส่วนใหญ่ของหมู่บ้านมีเชื้อสายชาติพันธุ์ไทลื้อที่สืบเชื้อสายมาจากชาติพันธุ์ไทลื้อสิบสองปันนาประเทศจีนที่ได้อพยพมาในอดีต ซึ่งมีภาษาไทลื้อ การแต่งกาย อาหารที่เป็นเอกลักษณ์ และมีวิถีการดำเนินชีวิตที่เรียบง่าย ทำการเกษตรเป็นอาชีพหลัก ร่วมถึงการสร้างเครื่องมือ เครื่องใช้ต่างๆในการดำรงชีวิต เช่นการทำครกมองหรือครกกระเดื่องใช้ในชุมชน ซึ่งครกมองเป็นอุปกรณ์ที่สำคัญมากกับคนในชุมชน เป็นของใช้พื้นบ้านซึ่งใช้สำหรับตำข้าว             ตำข้าวโพด และตำแป้งสำหรับทำขนม ตำผัก ตำปู เป็นต้น ปัจจุบันการใช้ครกกระเดื่องหรือครกมองมีใช้กันน้อยมาก จะมีอยู่ในบางหมู่บ้านที่ไม่มีโรงสีข้าว หรืออาจจะอยู่ห่างไกล พวกชนกลุ่มน้อยบางกลุ่ม ยังคงใช้ครกกระเดื่องกันอยู่  ตัวครกมองทำด้วยท่อนไม้ขนาดใหญ่ ตัดให้เป็นท่อน    สูงประมาณ ๕๐ - ๖๐ เซนติเมตร ขุดส่วนที่สำหรับใส่เพื่อตำข้าวหรือสิ่งอื่น ๆ ให้เป็นเบ้าลึกลงไป ให้สามารถบรรจุเมล็ดข้าวเปลือกได้ครั้งละเกือบ ๑ ถัง ทำคานไม้ยาวประมาณ ๓ - ๔ เมตร เพื่อใช้สำหรับเจาะรูเส้าหรือสากไว้ตำข้าวตั้งเสา ๒ ต้นฝังดินให้แน่น อยู่ในแนวเดียวกัน กลางเสาทั้ง ๒ ต้นใช้สิ่วเจาะรู หรือบากไม้ให้เป็นร่อง แล้วสอดคานที่รูยึดเสาทั้ง ๒ ต้นให้ขนานกับพื้นดิน วางคานเส้าหรือสากให้ค่อนไปอยู่ปลายคานด้านตรงข้ามกับสาก ใช้คานสากตอกยึดกับคานไม้ที่ยึดเสา ๒ ต้น อ่านเพิ่มเติม

พ่อครูคำรณ ปราชญ์ภาษาล้านนาคัมภีร์ใบลาน

พ่อครูคำรณ ปราชญ์ภาษาล้านนาคัมภีร์ใบลาน

             นายคำรณ มูลศรี ได้รับการถ่ายทอดภูมิปัญญาด้านภาษาล้านนา  มาตั้งแต่ ปี พ.ศ.2500 โดยเริ่มจากการสมัครเป็นเด็กวัดที่สำนักสงฆ์ บ้านป่าแขม อำเภอเชียงม่วน จังหวัดพะเยา ซึ่งขณะนั้น กำลังศึกษาอยู่ชั้นประถมศึกษาปีที่3 โดยได้เรียนรู้ ภาษาล้านนา ตอนเย็นหลังเลิกเรียน ควบคู่ไปด้วย ต่อมาเมื่อเรียนจบชั้นประถมปีที่ 4 สามารถสวดมนต์ที่เขียนเป็นภาษาล้านนา และอ่านธรรมใบลานที่เขียนเป็น ภาษาล้านนา ได้อย่างคล่องแคล่ว ต่อมาปี พ.ศ.2502 ได้บวชเป็นสามเณรได้ ศึกษาเล่าเรียน ระดับมัธยมศึกษา จนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ได้บรรจุเป็น ครูเอกชน ที่โรงเรียนวิสุทธิ์วิทยากร อำเภอเมืองจังหวัดลำปาง ได้ถ่ายทอดภูมิรู้   ด้านภาษาล้านนาโดยตลอด  มีความรู้ความสามารถในการเขียน การอ่านธรรมใบลาน สมุดข่อยและ คัมภีร์ต่างๆ ที่เขียนด้วยภาษาล้านนา และสามารถแปลเป็นภาษาถิ่น และภาษาไทยได้ ต่อมาในปี พ.ศ.2504 - 2506 ได้ไปจัดหาใบลานได้เดินทางไปที่ อำเภอบ้านหลวง จังหวัดน่าน  เดินทางด้วยเท้า ไม่มีถนน และรถยนต์เพื่อ ไปจัดหาใบลาน นำมาจัดทำตามขบวน การแบบโบราณ จนสามารถนำใบลาน ที่ผ่านขบวนการแล้ว มาเขียนเป็นธรรมใบลาน ปัจจุบันผลงานที่ทำไว้ยังมี อยู่ที่วัดป่าแขม อำเภอเชียงม่วน จังหวัดพะเยาต่อมาได้จัดทำสมุดข่อยโดยใช้เปลือกต้นฉำฉา(สาควาย)มาทำขบวนการและ วิธีแบบโบราณในการทำกระดาษที่จะนำมาเป็นสมุดข่อย(ปัจจุบันเรียกว่าการ ทำกระดาษสา)เมื่อทำสมุดข่อยเสร็จ ก็ทำเป็นรูปเล่มและเขียนเป็นภาษา ล้านนา เป็นตำรายา และการเขียนตำราไศยศาสตร์ตาม ลัทธิศาสนาพรามณ์ โบราณ การเขียนต้องเขียนด้วยปากกาคอแร้ง(ใช้ขนนกทำเป็นปากกาคอแร้ง ใช้เขม่าถ่านไฟฉายผสมน้ำเป็นน้ำหมึก)ระยะต่อมามีหมึกอินเดียอิ้งค์แบบเป็นแท่งและเป็นน้ำมาใช้แทน อ่านเพิ่มเติม

นายสมมิตร ณ น่าน เป็นผู้รู้ภูมิปัญญาด้านภาษาไทลื้อ

นายสมมิตร ณ น่าน เป็นผู้รู้ภูมิปัญญาด้านภาษาไทลื้อ

            ท่านได้ให้ความรู้เกี่ยวกับภาษาล้านนาคนไทลื้อมีภาษาพูดและตัวอักขระหรือตัวเขียนใช้เองมานานเป็นเอกลักษณ์ของไทลื้อเหมือนกับคนไทยอื่นที่มี ภาษาของตัวเอง เช่น ไทยคำตี่ในประเทศอินเดีย ไทยใหญ่ หรือไทยเขินในสหภาพพม่า ไทยดำ ในสาธารณรัฐ ประชาธิปไตยประชาชนลาว ไทยขาวในประเทศเวียดนาม ไทยตังเกี๋ยในสาธารณรัฐประชาชนจีน ไทยโยนก ไทย ยวน หรือไทยล้านนาในประเทศไทย อ่านเพิ่มเติม

การทำไร่นาสวนผสม

การทำไร่นาสวนผสม

 ความคิดริเริ่มและพยายามฟันฝ่าอุปสรรค

ก่อนที่จะมีแนวคิดมาทำไร่นาส่วนผสมปรับเปลี่ยนแบบอินทรีย์และลดต้นทุนการผลิต ด.ต.ทวีศักดิ์ อุ่นตาล เคยทำการเกษตรปลูกพืชเชิงเดียว เช่น ปลูกข้าวนาปี และนาปรัง ใช้สารเคมีในการกำจัดวัชพืช และสัตว์ตรูพืช ทำให้ค่าใช้จ่ายในการทำการเกษตรสูงและเป็นอันตรายต่อชีวิตและสิ่งแวดล้อม ได้เข้ารับการอบรมโครงการพลังปัญญา โดยมูลนิธิมั่นพัฒนา อยู่ในระดับ 2 เลขที่ 6101179 พะเยา เมื่อปี 2560 ได้เข้าใจและเปลี่ยนแนวคิดเปลี่ยนชีวิตมาทำการเกษตรแบบไร่นาสวนผสม ตามแนวพระราชดำริ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวราชกาลที่ 9 ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง อ่านเพิ่มเติม

สมุนไพรและตำรายา

สมุนไพรและตำรายา

ความเป็นมาของบุคคลคลังปัญญา

               นายบันจง  ชัยแก้ว มีความรู้ความชำนาญในการหาพืชสมุนไพร เริ่มเรียนจากบิดา มารดา และผู้รู้ในชุมชน ตั้งแต่ พ.ศ. 2015 จนถึงปัจจุบัน รวมได้  49 ปี   แต่เดิม นายบันจง  ชัยแก้ว ได้ติดตามบิดา มารดา ไปหาสมุนไพรตามเทือกเขาและดอย เพื่อนำสมุนไพรมาทำเป็นยาเพื่อใช้ในครัวเรือน ปัจจุบัน  นายบันจง  ชัยแก้ว ได้หาสมุนไพร เพื่อใช้บริโภคเองแล้วยังมีพ่อค้าสมุนไพรมารับซื้อ ถือว่าสร้างรายได้ให้กับตนเองและครอบครัวเป็นอย่างมาก  อีกทั้ง นายบันจง  ชัยแก้ว เป็นผู้รู้ และมีความชำนาญอย่างมากในการหาพืชสมุนไพร จึงสามารถถ่ายทอดความรู้ในเรื่องการหาพืชสมุนไพรและการต้มยาสมุนไพร บางครั้งก็จะมีนักเรียนบ้านถ้ำกาญจนามาเรียนรู้ และทางนายบันจง ชัยแก้ว  ก็ได้นำมาเผยแพร่ด้วยการออกพื้นที่กับองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ลาว  ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยตำบลแม่ลาว ซึ่งถือว่าเป็นบุคคลตัวอย่าง ที่เป็นคลังภูมิปัญญาของชุมชนที่มีความสำคัญกับลูกหลานสืบทอดองค์ความรู้ต่อไป อ่านเพิ่มเติม

ยาต้มสมุนไพร รักษาโรคดีซ่านและตับ

ยาต้มสมุนไพร รักษาโรคดีซ่านและตับ

            สมุนไพร (Medicinal Plant หรือ Herb) กำเนิดจากธรรมชาติและมีความหมายต่อชีวิตมนุษย์โดยเฉพาะในมิติทางสุขภาพ อันหมายถึงทั้งการส่งเสริมสุขภาพ และการ รักษาโรค ความหมายของยาสมุนไพรในพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 ได้ระบุว่า “ ยาสมุนไพร หมายความว่า ยาที่ได้จากพฤกษาชาติ สัตว์ หรือแร่ธาตุ ซึ่งมิได้ผสมปรุง หรือ แปรสภาพ”  สมุนไพร พืชที่ใช้เป็นยารักษาโรค หรือเสริมสุขภาพ คำว่า"สมุนไพร" เมื่อประกอบกับคำว่ายา เป็นยาสมุนไพร มีความหมายตามพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 ว่า ยาที่ได้จากพืช สัตว์ หรือ แร่ธาตุ ซึ่งมิได้ผสม ปรุง หรือแปรสภาพ ยาสมุนไพร ส่วนใหญ่มาจากพืช หรือ ส่วนของพืช เช่น ราก ลำต้น ใบ ดอก ผล เป็นต้น ปัจจุบันมีรายการสมุนไพรไทยที่ขึ้นบัญชีเป็นยาหลักแห่งชาติแล้ว มีเกือบ 100 ชนิด อ่านเพิ่มเติม

นายนพ คำมา ผู้รู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นการใช้ชีวิตตามหลักของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

นายนพ  คำมา  ผู้รู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นการใช้ชีวิตตามหลักของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

            ประวัติความเป็นมานายนพ คำมา ปราชญ์ชาวบ้าน/ภูมิปัญญาชาวบ้าน ด้านการการใช้ชีวิตตามหลักของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง การนำหลักเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้นั้น ขั้นแรก ต้องยึดหลัก "พึ่งตนเอง" คือ พยายามพึ่งตนเองให้ได้ก่อน ในแต่ละครอบครัวมีการบริหารจัดการอย่างพอดี ประหยัดไม่ฟุ่มเฟือย สมาชิกในครอบครัวแต่ละคนต้องรู้จักตนเอง เช่น ข้อมูล รายรับ-รายจ่าย ในครอบครัวของตนเอง สามารถรักษาระดับการใช้จ่ายของตน ไม่ให้เป็นหนี้ และรู้จักดึงศักยภาพในตัวเองในเรื่องของปัจจัยสี่ให้ได้ในระดับหนึ่ง การพัฒนาตนเองให้สามารถ "อยู่ได้อย่างพอเพียง" คือ ดำเนินชีวิตโดยยึด หลักทางสายกลางให้อยู่ได้อย่างสมดุล คือ มีความสุขที่แท้ ไม่ให้รู้สึกขาดแคลน จนต้องเบียดเบียนตนเอง หรือดำเนินชีวิตอย่างเกินพอดี จนต้องเบียดเบียนผู้อื่น หรือเบียดเบียนสิ่งแวดล้อม  อ่านเพิ่มเติม

ยาจู้

ยาจู้

ประวัติความเป็นมา

            นางกาญจนารัตน์ ถานันต๊ะ ได้มีความสนใจในเรื่องสมุนไพรและเป็นแพทย์ประจำตำบลแม่ลาว มีการฟื้นฟูช่วยเหลือ ส่งเสริมและศึกษา การผลิตยาแผนไทยเพื่อนำมาใช้ในการรักษาผู้ป่วย ควบคู่ไปกับการรักษาโรคแผนปัจจุบัน โดยศึกษา ค้นคว้า อาศัยเทคโนโลยีทั้งเก่าและใหม่ ผสมผสานกันไปอย่างต่อเนื่อง เพื่อที่จะนำศักยภาพและความรู้เกี่ยวกับสมุนไพร ที่มีสรรพคุณการรักษาโรคที่ชัดเจน ปลอดภัย ใช้ประโยชน์ได้จริง ออกเผยแพร่เพื่อการอยู่ดีมีสุข มีคุณภาพชีวิตที่ดี อ่านเพิ่มเติม