ประเพณีปีใหม่ม้ง

ประเพณีปีใหม่ม้ง

            ประเพณีปีใหม่ม้ง หรือเรียกว่า น่อเป๊ะเจ่า หากจะแปลตรงตัว ก็คือ กินสามสิบ คำว่า น่อ หมายถึง กิน และคำว่า เป๊ะเจ่า หมายถึง สามสิบ คำว่า น่อเป๊ะเจ่า จะหมายถึง งานฉลองวันสิ้นปี หรือปีใหม่ ในช่วงก่อนถึงวันปีใหม่ จะมีการเรียกขวัญพืชไร่ โดยมีความเชื่อว่า หากไม่เรียกขวัญพืชไร่แล้วในปีต่อไปจะทำมาหากินไม่ได้ เนื่องจากข้าว (พืชผล) จะหนีจากเราไป และจะมีการล้มหมูขนาดใหญ่และอ้วนมาก เรียกว่า หมู่น่อจ๊ะ ซึ่งเป็นคำย่อของน่อจ๊ะเป๊ะเจ่า (ความหมายเดียวกับปีใหม่) การล้มหมูตัวนี้ผู้ร่วมโต๊ะรับประทานอาหารต้องดื่มเหล้าที่รินส่งต่อกันจนครบทุกคน กิจกรรม การละเล่นลูกช่วงของหนุ่ม สาว ซึ่งเป็นการเปิดโอกาสให้ทั้ง ๒ ฝ่าย ได้พูดคุยทำความรู้จักกันและจะนำไปสู่การแต่งงานกันในที่สุด การละเล่นแข่งล้อเลื่อน และการตีลูกข่าง ซึ่งเป็นการละเล่นของเด็กผู้ชาย และหนุ่ม ๆ เพื่อความสนุกสนานและสร้างความสัมพันธ์กับเพื่อนบ้าน นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมการแสดงของชาวเขาเผ่าม้ง อาทิ การเป่าแคน การเป่าขลุ่ย และการร่ายรำ ฯลฯ 

ผ้าเขียนเทียน

 

ศิลปะ บนผืนผ้า ภูมิปัญญาชนเผ่าม้ง

            ผ้าเขียนเทียน เป็นศิลปะการสร้างลวดลายบนผืนผ้า เป็นเอกลักษณ์อันโดดเด่นของกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง เป็นภูมิปัญญาและศิลปะโบราณดั้งเดิมที่เป็นมรดกตกทอดมาแต่บรรพบุรุษถ่ายทอด สืบต่อกันมาจากรุ่นสู่รุ่นหลายชั่วอายุคน และยังคงสืบทอดมาถึงปัจจุบัน เป็นการสร้างลวดลายบนผืนผ้าด้วยการนำขี้ผึ้งไปต้ม แล้วนำไม้ไผ่ติดปลายด้วยโลหะ จุ่มลากขี้ผึ้งเหลวให้เกิดเป็นลวดลายตามจินตนาการ มักพบเห็นความแปลกตานี้ได้จาก ลวดลายบนกระโปรงของผู้หญิงม้ง ที่ทำขึ้นจากผ้าฝ้ายและย้อมสีครามหรือห้อมทั้งผืน เป็นความสามารถของผู้หญิงชาวม้งทุกคนที่ได้เรียนรู้สืบต่อมาจากบรรพบุรุษ ผ้าเขียนเทียนของชนเผ่าม้งจึงเป็นที่รู้จักและนิยมกันอย่างแพร่หลาย ส่วนลวดลายจะสวยงามมากน้อยแค่ไหนนั้นขึ้นอยู่กับความสามารถ ความชำนาญในการตวัดมือเขียนเทียนลงบนผืนผ้าของแต่ละคน อ่านเพิ่มเติม

ผ้าทอด้วยกี่หรือหูกพื้นบ้าน

ผ้าทอด้วยกี่หรือหูกพื้นบ้าน 

ประวัติความเป็นมา

            ผ้าพื้นบ้าน ผ้าทอด้วยกี่หรือหูกพื้นบ้าน ตามกรรมวิธีที่สืบทอดกันมาแต่โบราณ มักทอด้วยฝ้ายหรือไหม ผ้าพื้นบ้านหรือผ้าทอมือมีกรรมวิธีการทอต่างๆกัน เช่น ทอเรียบๆไม่มีลาย เรียกผ้าพื้น ทอเป็นลวดลายเรียก ผ้ายก ทอเป็นลวดลายด้วยการจก เรียก ผ้าจก ผ้าทอเป็นลวดลายโดยการขิด เรียก ผ้าขิด ทอเป็นลวยลายด้วยการมัดย้อม เรียก ผ้ามัดหมี่ เป็นต้น 

           ผ้าพื้นบ้านของไทยในภาคต่างๆ มีกรรมวิธีการย้อม การทอสอดคล้องกับขนบประเพณี และวิถีชีวิตของแต่ละกลุ่มชน ซึ่งมีรูปแบบและการใช้สอยต่างๆกัน เช่น ผ้าซิ่น ผ้าเบี่ยง ผ้าห่ม ผ้าปูที่นอน ผ้าขาวม้า ย่าม และ ตุง เป็นต้น อ่านเพิ่มเติม

การทำไร่นาสวนผสม

การทำไร่นาสวนผสม

 ความคิดริเริ่มและพยายามฟันฝ่าอุปสรรค

ก่อนที่จะมีแนวคิดมาทำไร่นาส่วนผสมปรับเปลี่ยนแบบอินทรีย์และลดต้นทุนการผลิต ด.ต.ทวีศักดิ์ อุ่นตาล เคยทำการเกษตรปลูกพืชเชิงเดียว เช่น ปลูกข้าวนาปี และนาปรัง ใช้สารเคมีในการกำจัดวัชพืช และสัตว์ตรูพืช ทำให้ค่าใช้จ่ายในการทำการเกษตรสูงและเป็นอันตรายต่อชีวิตและสิ่งแวดล้อม ได้เข้ารับการอบรมโครงการพลังปัญญา โดยมูลนิธิมั่นพัฒนา อยู่ในระดับ 2 เลขที่ 6101179 พะเยา เมื่อปี 2560 ได้เข้าใจและเปลี่ยนแนวคิดเปลี่ยนชีวิตมาทำการเกษตรแบบไร่นาสวนผสม ตามแนวพระราชดำริ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวราชกาลที่ 9 ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง อ่านเพิ่มเติม

วัดพระนั่งดิน (พระเจ้านั่งดิน)

วัดพระนั่งดิน (พระเจ้านั่งดิน)

            ตามตำนานกล่าวไว้ว่า พระยาผู้ครองเมืองพุทธรสะได้ค้นพบประวัติ(ตำนาน) เมื่อนมจตุจุลศักราช 1,213 ปีระกา เดือน 6 แรม 3 ค่ำ วันจันทร์ พระพุทธเจ้าได้เสด็จออกโปรดเมตตาสรรพสัตว์โดยทั่วทางอภินิหารจนพระองค์ได้เสด็จมาถึงเขตเวียงพุทธรสะ (อำเภอเชียงคำในปัจจุบัน) พระพุทธองค์ได้ประทับอยู่บนดอยสิงกุตตระ (พระธาตุดอยคำในปัจจุบัน) ทรงแผ่เมตตาประสาทพรตรัสให้พระยาคำแดงเจ้าเมืองพุทธรสะในขณะนั้น สร้างรูปเหมือนพระองค์ไว้ยังเมืองพุทธรสะแห่งนี้ ครั้งเมื่อพระพุทธองค์ทรงตรัสจบก็ปรากฏว่าได้มีพระอินทร์หนึ่งองค์ พระยานาคหนึ่งตน ฤาษีสององค์ และพระอรหันต์สี่รูป ช่วยกันเนรมิตเอาดินศักดิ์สิทธิ์จากเมืองลังกาทวีปเป็นเวลา 1 เดือนกับอีก 7 วัน จึงแล้วเสร็จ ครั้นเมื่อพระพุทธองค์ได้โปรดสัตว์ทั่วถึงแล้ว จึงเสด็จเข้าสู่เมืองพุทธรสะอีกครั้ง ทรงเห็นรูปเหมือนที่โปรดให้สร้างขึ้นนั้นเล็กกว่าองค์ตถาคต พระพุทธองค์จึงตรัสให้เอาดินมาเสริมให้ใหญ่เท่าพระพุทธองค์ จึงได้แผ่รัศมีออกครอบจักรวาลรูปปั้นจำลองได้เลื่อนลงจากฐานชุกชี(แท่น) มากราบไหว้พระพุทธองค์ตรัสกับรูปเหมือนพระพุทธองค์ที่ได้สร้างขึ้นนั้นว่า “ขอให้ท่านจงอยู่รักษาศาสนาของกูตถาคตให้ครบ 5,000 พระพรรษา” พระรูปเหมือนจึงได้น้อมรับเอาแล้วประดิษฐานอยู่ ณ พื้นดินที่นั้นสืบมา ด้วยเหตุนี้พุทธบริษัทจึงหมายเหตุเอาพระรูปเหมือนของพระพุทธองค์ว่า พระเจ้านั่งดิน อ่านเพิ่มเติม

เกษตรกรทำสวนผักปลอดสารพิษ

เกษตรกรทำสวนผักปลอดสารพิษ

            เนื่องจากเมื่อก่อนกลุ่มเกษตรกรบ้านวังเค็มเก่า มีอาชีพหลังจากฤดูทำนาแล้ว จะมีอาชีพปลูกยาสูบเพื่อนำส่งและจำหน่ายให้แก่โรงบ่มใบยา ในเขตพื้นที่ ตำบลร่มเย็นและตำบลเชียงบาน ในการปลูกต้นยาสูบนั้น จะต้องมีการดูแลรักษาต้นยาสูบให้มีคุณภาพที่ดี จึงต้องอาศัยใช้ยาและสารเคมีอันตราย โดยมีความรู้ความเข้าใจในวิธีการใช้ไม่ถูกต้อง ในการป้องกันอันตราย ต่อสุขภาพของเกษตรกรเอง ทำให้เกษตรกรบางรายได้รับสารพิษสะสมอยู่ในร่างกายเริ่มแสดงอาการเจ็บป่วยในภายหลัง เมื่อได้รับคำแนะนำ จากเจ้าหน้าที่เกษตร แล้ว จึงได้รวมกลุ่มเกษตรกรที่ปลูกยาสูบ มาจัดตั้งกลุ่มพืชผักสวนครัว ขึ้นโดย มีนายเติม วงศ์ใหญ่ อดีตผู้ใหญ่บ้าน นายพัฒน์ บุญศรี หัวหน้ากลุ่มปลูกยาสูบ,นายสมัคร ทองจันทร์ และนายบุญช่วย หายทุกข์ เป็นกลุ่มริเริ่มจัดตั้ง และเลิกการปลูกยาสูบ อ่านเพิ่มเติม

ประเพณีตานขันข้าวร้อยขัน (รอมสลี)

 

ประเพณีตานขันข้าวร้อยขัน (รอมสลี)

            เมื่ออดีตที่ผ่านมา 2000 กว่าปี เมืองเชียงคำแห่งนี้มีนามว่า เมืองชะราว มีปรากฏอยู่ในประวัติ ตำนานพระธาตุดอยคำและ พระเจ้านั่งดิน ในที่นี้จะกล่าวประวัติความเป็นมาแห่งประเพณีทานขันข้าวร้อยขัน ณ พระธาตุรอมสลี เป็นประเพณีที่ปฎิบัติกันมานาน เมื่อประมาณ 700 ปีที่ผ่านมา มีพระยาผู้ครองเมืองแห่งนี้ไม่ปรากฏนามไว้เป็นหลักฐาน ได้ตั้งถิ่นฐานคุ้มพระราชวังอยู่ที่บ้านคุ้ม ตำบลร่มเย็น อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา ปัจจุบันเป็นที่ตั้งบริเวณวัดคุ้ม ตำบลร่มเย็น ตามประวัติตำนานที่มีผู้สูงอายุในบ้านคุ้มได้เล่าสืบกันมาว่าพญาผู้ครองเมืองแห่งนี้มีความเชื่อและเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา มีความเคร่งครัดต่อพระธรรมวินัยเป็นอย่างมาก ผู้คนในสมัยก่อนนิยมกินหมากเป็นส่วนมาก รวมทั้งพระสงฆ์ เป็นความนิยมในแต่ละยุคสมัยมีวัดซึ่งตั้งอยู่ในทิศตะวันตกของคุ้มพระราชวัง มีพระเถระผู้ปฎิบัติชอบตามพระธรรมวินัยเป็นอย่างมากผู้คนร่วมทำบุญรักษาศีลที่วัดเป็นประจำ ประชาชนคนทั้งหลายเรียกว่าวัดป่าเนื่องจากในบริเวณและนอกบริเวณวัดเต็มไปด้วยป่าไม้ที่อุดมสมบรูณ์ มีความสงบร่มเย็นแม้แต่พญาเจ้าเมืองพร้อมครอบครัวเสนาอำมาตย์ เหล่าทหารทั้งหลายพากันไปเข้าวัดมิได้ขาด
            ต่อมาได้เกิดเหตุการณ์ที่ไม่มีใครคาดคิดมาก่อน วันหนึ่งซึ่งเป็นวันพระพอดี ปูนกินหมากของครูบาปัญญาหมด ครูบาปัญญาจึงได้บอกให้เณรรูปหนึ่งนำต้นปูนเปล่าไปขอปูนกินหมากที่บ้านผู้ใหญ่บ้าน ซึ่งขณะนั้นผู้ใหญ่บ้านไม่อยู่ นางผู้เป็นภริยาของผู้ใหญ่บ้าน ก็เป็นผู้เคารพจารีตประเพณี จะไม่ยอมตักปูนออกจากหม้อปูนใหญ่ในวันพระจึงได้มอบต้นปูนของตนเองยกให้นำไปถวายครูบา ใช้ไปก่อนวันพรุ่งนี้จะตักใส่ให้ใหม่ แล้วนำไปเปลี่ยนเอาต้นปูนของนางกลับมา เณรก็นำต้นปูนของภริยาผู้ใหญ่บ้านไปถวายครูบา แต่พอรุ่งเช้าผู้ใหญ่บ้านมีกิจธุระที่วัด ก็เห็นต้นปูนในขันหมากของครูบาปัญญาจำได้แน่นอนว่าเป็นต้นปูนของภริยาตนเอง ทำไมจึงมาอยู่ที่ขันหมากของครูบา จึงสอบถามความเป็นมาของต้นปูนกับครูบาๆก็เล่าตามความเป็นจริงให้กับผู้ใหญ่บ้านฟัง อ่านเพิ่มเติม

วัดเสาหิน

วัดเสาหิน

            จากการสัมภาษณ์ นายสนั่น วงศ์แพทย์ (บ้านเลขที่ 142 บ้านปัว) และนางจำนองค์ สุภา (ชาวบ้านปัว) มีที่ดินติดกับโบราณสถาน)  ทราบว่า เดิมบริเวณนี้มีสภาพเป็นเนินดิน สูงจากพื้นที่โดยรอบประมาณ 1.5-2.0เมตร จน พ.ศ. 2515 จึงเริ่มถูกไถปรับที่พื้นทำไร่ และและไถปรับมาเรื่อยๆต่อมามีนายทุนจากกรุงเทพฯ มาชื้อที่ดินแปลงนี้ และขอออกโฉดที่ดิน จึงถูกไถปรับจนมีสภาพปัจจุบัน ชาวบ้านปัว เห็นว่า เป็นการทำลายของเก่าโบราณ ควรรักษาไว้เป็นมรกดของบ้านปัว จึงคัดค้านต่อต้าน และเริ่มก่อตั้งเป็นสำนักงานสังฆ์ดังปัจจุบัน อ่านเพิ่มเติม

การทำไม้กวาดดอกหญ้า

การทำไม้กวาดดอกหญ้า

            ความเป็นมาของกลุ่มไม้กวาดดอกหญ้าบ้านร่องค้อมหมู่10ตำบลเจดีย์คำอำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา นายตาล ใจหมั้น ผู้ประกอบอาชีพการทำไม้กวาดดอกหญ้า เล่าว่าตนเอง เกิดวันที่ 25 ธันวาคม 2488 อายุ 77 ปี อยู่บ้านเลขที่ 69 หมู่ 10 บ้านร่องค้อม ตำบลเจดีย์คำ อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา มีอาชีพหลักคือ เกษตรกร และมีอาชีพเสริม คือการทำไม้กวาดดอกหญ้า นายตาล ใจหมั้น มีความรู้ความชำนาญในการทำไม้กวาดดอกหญ้า เริ่มจากเรียนจากบิดา มารดา และผู้รู้ในชุมชน ตั้งแต่ พ.ศ. 2015 จนถึงปัจจุบัน แต่เดิม นายตาล ใจหมั้น และคนในชุมชนได้ติดตามบิดา มารดา ไปหาดอกหญ้าตามเทือกเขาและดอยที่ติดกับชุมชนของตัวเอง ซึ่งแหล่งวัสดุ หรือ ดอกกง หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ดอกยู จะมีอยู่แถบ แถบดอยนาง บ้านห้วยเดื่อ ตำบลร่มเย็น อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา และแถบดอยภูลังกา บ้านสิบสองพัฒนา อำเภอปง จังหวัดพะเยา ในช่วงแรกๆ ผู้ผลิตจะไปเก็บเอง แต่ปัจจุบันจะมีผู้นำมาจำหน่ายถึงที่ทำให้สะดวกยิ่งขึ้นเพื่อนำดอกหญ้า หรือชาวบ้านมักเรียกว่า “ก๋ง” มาทำเป็นไม้กวาดดอกหญ้าเพื่อใช้ในครัวเรือนต่อมามีคนของหมู่บ้านได้มองเห็นความสำคัญของการหารายได้เข้าสู่ชุมชนจึงได้ให้ความสนใจเข้ารับศึกษาอบรมเกี่ยวกับการพัฒนาอาชีพเรื่องการทำไม้กวาดดอกหญ้า ซึ่งมีหน่วยงานภาครัฐ อาทิงบการพัฒนานาอาชีพจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือเรียกว่าส.ส. องค์การบริหารส่วนตำบลเจดีย์คำ กศน.ตำบลเจดีย์คำ เป็นต้น เช่น การฝึกทักษะการพัฒนาอาชีพ การจัดซื้อวัสดุอุปกรณ์ การศึกษาดูงาน เกี่ยวกับการทำไม้กวาดดอกหญ้า ให้แก่คนในชุมชน ให้เกิดการเรียนรู้การทำไม้กวาดเพิ่มมากขึ้น อ่านเพิ่มเติม

วันคริสต์มาส

วันคริสต์มาส

            วันคริสต์มาสเป็นอีกเทศกาลหนึ่งที่ปฏิบัติกันมา โดยมีความเชื่อที่สืบเนื่องกันมา ว่าคือการฉลองการบังเกิดของพระเยซูเจ้า โดยจะเฉลิมฉลองกันในวันที่ 25 ธันวาคม คำว่า คริสต์มาส เป็นคำทับศัพท์ภาษาอังกฤษ Christmas ซึ่งมาจากภาษาอังกฤษโบราณว่า  Christes Maesse ที่แปลว่า บูชามิสซาของพระคริสตเจ้า เพราะการร่วมพิธีมิสซา เป็นประเพณีสำคัญที่สุด ที่ชาวคริสต์ถือปฎิบัติกันในวันคริสต์มาส คำว่า Christes Maesse พบครั้งแรกในเอกสารโบราณเป็นภาษาอังกฤษ ในปี ค.ศ. 1038 และคำนี้ก็แปรเปลี่ยนมาเป็นคำว่า Christmas คำทักทายที่เราได้ฟังบ่อย ๆ ในเทศกาลนี้  คือ Merry Christmas คำว่า Merry ในภาษาอังกฤษโบราณ แปลว่า สันติสุขและความสงบทางใจ เพราะฉะนั้น คำนี้จึงเป็นคำที่ใช้อวยพร คนอื่น ขอให้เขาได้รับสันติสุข และความสงบทางใจ เนื่องในโอกาสเทศกาลคริสต์มาส  อ่านเพิ่มเติม

สมุนไพรและตำรายา

สมุนไพรและตำรายา

ความเป็นมาของบุคคลคลังปัญญา

               นายบันจง  ชัยแก้ว มีความรู้ความชำนาญในการหาพืชสมุนไพร เริ่มเรียนจากบิดา มารดา และผู้รู้ในชุมชน ตั้งแต่ พ.ศ. 2015 จนถึงปัจจุบัน รวมได้  49 ปี   แต่เดิม นายบันจง  ชัยแก้ว ได้ติดตามบิดา มารดา ไปหาสมุนไพรตามเทือกเขาและดอย เพื่อนำสมุนไพรมาทำเป็นยาเพื่อใช้ในครัวเรือน ปัจจุบัน  นายบันจง  ชัยแก้ว ได้หาสมุนไพร เพื่อใช้บริโภคเองแล้วยังมีพ่อค้าสมุนไพรมารับซื้อ ถือว่าสร้างรายได้ให้กับตนเองและครอบครัวเป็นอย่างมาก  อีกทั้ง นายบันจง  ชัยแก้ว เป็นผู้รู้ และมีความชำนาญอย่างมากในการหาพืชสมุนไพร จึงสามารถถ่ายทอดความรู้ในเรื่องการหาพืชสมุนไพรและการต้มยาสมุนไพร บางครั้งก็จะมีนักเรียนบ้านถ้ำกาญจนามาเรียนรู้ และทางนายบันจง ชัยแก้ว  ก็ได้นำมาเผยแพร่ด้วยการออกพื้นที่กับองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ลาว  ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยตำบลแม่ลาว ซึ่งถือว่าเป็นบุคคลตัวอย่าง ที่เป็นคลังภูมิปัญญาของชุมชนที่มีความสำคัญกับลูกหลานสืบทอดองค์ความรู้ต่อไป อ่านเพิ่มเติม

วัดวังถ้ำใหม่

วัดวังถ้ำใหม่

 ข้อมูลประวัติความเป็นมา

       เมื่ออดีตที่ผ่านมาชาวบ้านมีการเริ่มก่อตั้งวัดบนเนื้อที่กลางทุ่งนา ระหว่างกลางบ้าน หมู่ที่ 8 และ หมู่ 4 โดยมีอุโบสถ 1 หลัง ส่วนพระธาตุได้สร้างบนเนินเขา จอมจ๋วง แต่เนื่องด้วยสถานการณ์ขณะนั้นเกิดความไม่สงบ มีคอมมิวนิสต์มาก่อกวนภายในหมู่บ้าน ทำให้ชาวบ้านเริ่มห่างไกลจากวัดวาอาราม จึงทำให้วัดเกิดความรกร้าง ศาสนสถานเกิดความผุพัง  ชาวบ้านจึงใช้เนื้อที่ดังกล่าวไถราบ เพื่อใช้เป็นทุ่งนา  ต่อมานายสิงห์  เกณฑ์ทา  ผู้ใหญ่บ้านได้เชิญชวนชาวบ้านมาประชุมปรึกษาหารือกันว่าควรมีการจัดหารายได้เพื่อที่จะนำมาสร้างวัด  ในที่ประชุมได้ตกลงกันว่าควรมีการทอดผ้าป่า เพื่อนำเงินมาสร้างวัดทางหมู่บ้านจึงทำการทอดผ้าป่าได้ยอดเงินมาจำนวนหนึ่ง อ่านเพิ่มเติม

น้ำตกคะแนง

น้ำตกคะแนง

            น้ำตกคะแนงอยู่ในบ้านคะแนง หมู่ที่ 10 ตำบลแม่ลาว อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา ห่างจากตัวหมู่บ้านประมาณ 30 กิโลเมตร สภาพบริเวณรอบๆ น้ำตก แวดล้อมไปด้วยเหล่าต้นไม้ใหญ่น้อย และมีพืชคลุมดินนานาชนิดขึ้นอยู่อย่างหนาแน่น เหมาะแก่การเป็นสถานที่สำหรับศึกษาธรรมชาติ นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งกำเนิดสายน้ำที่สำคัญสำหรับใช้ในการเกษตรกรรมของราษฎรในพื้นที่ การเดินทางไปน้ำตกด้วยรถยนต์ถึงหมู่บ้านคะแนงหลังจากนั้นต้องเดินด้วยเท้า การเดินทางไปน้ำตกด้วยรถยนต์ถึงหมู่บ้านคะแนงหลังจากนั้นต้องเดินด้วยเท้า ขอบคุณข้อมูลจากศูนย์กลางทางวัฒนธรรม · ปรับปรุงล่าสุดเมื่อ มากกว่าหนึ่งปี อ่านเพิ่มเติม

วัดแวนโค้งเก่า

วัดแวนโค้งเก่า

ประวัติเจ้าประวัติเจ้าอาวาสโดยสังเขป

      พระอธิการครรชิต ปภากโร อายุ 47 ปี พรรษา 20 เดิมชื่อครรชิต นามสกุล แสงศรีจันทร์ นักธรรมชั้นเอก สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี (พ.ธ.บ.) จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

        ทำเนียบเจ้าอาวาส

        1.  พระติ๊บ  ฐิตปญโญ ตั้งแต่ พ.ศ. 2542- วันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2552 (ลาสิกขา)

        2.  พระอธิการครรชิต  ปภากโร ตั้งแต่ วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2552- ปัจจุบัน อ่านเพิ่มเติม

 

สวนผัก good ป๋าสนธิ์อีกหนึ่งความงามแหล่งท่องเที่ยวใน ตำบลฝายกวาง

            ผักกูด  ผักพื้นบ้านเป็นสิ่งที่ธรรมชาติประทานให้มาเป็นอาหารของมนุษย์ ผักพวกนี้จะมีความแตกต่างกันตามสภาพแวดล้อมทางภูมิศาสตร์ทนทานต่อสภาพแวดล้อมและโรคแมลงในถิ่นกำเนิดเนื่องจากเป็นผักที่แพร่พันธุ์เองในธรรมชาติในประเทศไทยเราแต่ละภาคมีผักส่วนหนึ่งที่   แตกต่างกันทำให้มีความหลากหลายในการนำมาบริโภค  ผักกูดเป็นผักพื้นบ้านที่มีแหล่งกำเนิดในธรรมชาติทั่วทุกภาคของประเทศไทยและในภูมิภาคนี้ทำให้ผักกูดจึงเป็น   ผักพื้นบ้านที่นำมากินกันมานานแล้ว อ่านเพิ่มเติม

เฮินไตลื้อแม่แสงดาเฮิน

 เฮินไตลื้อแม่แสงดาเฮิน

            สร้างเมื่อประมาณปีพุทธศักราช 2489 หรือมีอายุประมาน 76 ปีในปัจจุบัน เฮินไตลื้อแห่งนี้เป็นที่อยู่อาศัยที่คงสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นของชาติพันธุ์ไตลื้อ และเป็นเรือนแห่งเดียวในจังหวัดพะเยาที่ยังมีความสมบูรณ์ทางด้านสถาปัตยกรรมไตลื้อ เรือนแห่งนี้เป็นเรือนไม้ที่มีลักษณะยกใต้ถุนสูง หลังคาทรงจั่ว ซึ่งหลังคาของเฮินไตลื้อหลังนี้มีรูปแบบแตกต่างจากเฮินไตลื้อในเมืองสิบสองปันนา (เมืองเชียงรุ้ง ประเทศจีน) โดยมีลักษณะเป็นหลังคาสูงใหญ่ จั่วผสม ทั้งนี้ตัวโครงสร้างของเฮินไตลื้อหลังนี้เป็นที่อยู่อาศัยที่มีการออกแบบให้มีสองหลังติดกัน โดยมีพื้นยกสูงเชื่อมติดกัน หรือมีเรือนอนกับครัวแยกหลังคากัน โดยหันหน้าเข้าทางทิศใต้ ตลอดจนมีการทำยุ้งข้าว หรือเรือนสำหรับการเก็บข้าวแยกออกจากเรือนที่อยู่อาศัย แต่อยู่บริเวณหน้าเรือนที่อยู่อาศัย อ่านเพิ่มเติม

 

วัดนันตาราม  งามล้ำค่าศิลปะไทใหญ่

             วัดนันตาราม  ตั้งอยู่เลขที่ 1 หมู่ 13 ตำบลหย่วน อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา ไม่ปรากฏว่าสร้างมาตั้งแต่สมัยใด เดิมเรียก "จองม่าน" หรือ "จองคา" เพราะมุงด้วยหญ้าคา  ไม่ปรากฏว่าสร้างมาตั้งแต่สมัยใด เดิมเรียก "จองม่าน" หรือ "จองคา" เพราะมุงด้วยหญ้าคา โดย พ่อหม่อง โพธิ์ชิต อริยภา บริจาคที่ดินเนื้อที่ 3 ไร่เศษ เป็นสถานที่ก่อสร้าง ร่วมกับ พ่อเฒ่าอุบล บุญเจริญ จนสำเร็จเรียบร้อย มีฐานะเป็น อาราม (ขึ้นตรงต่อคณธสงฆ์พม่าในขณะนั้น) ประชาชนทั่วไปนิยมเรียก "วัดม่าน" หรือ "จองเหนือ" เพราะอยู่ทางทิศเหนือของเทศบาลตำบลเชียงคำ จองม่าน หรือ จองเหนือ อยู่ในสภาพล้มลุกคลุกคลานมาหลายชั่วคน เพราะขาดผู้ดูแล ต่อมาในปี พ.ศ.2467 พ่อเฒ่าตะ อ่านเพิ่มเติม

การทำตุงล้านนา

การทำตุงล้านนา  

            ตุง เป็นสิ่งประดิษฐ์ที่มาจากภูมิปัญญา มีความเชื่อตาม ประเพณี และวัฒนธรรม อันเก่าแก่ ของชาวล้านนา ความเชื่อเกี่ยวกับการสร้างตุง หรือทานตุงมีความสัมพันธ์กับพิธีกรรม ในพระพุทธศาสนาและประเพณีต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินชีวิตของชาวล้านนา โดยมีความเชื่อว่าตุงเป็น สัญลักษณ์ของความดี ความเป็นสิริมงคล และเป็นสื่อในการนำวิญญาณของผู้ถวายตุง และวิญญาณของผู้ ล่วงลับที่มีผู้ถวายตุงให้ได้ไปสู่สรวงสวรรค์ อ่านเพิ่มเติม

ชนชาติพันธุ์ไทลื้อ

 

ชนชาติพันธุ์ไทลื้อ

            ไทลื้อ เป็นเผ่าไทสาขาหนึ่งที่ตั้งถิ่นฐาน ณ แคว้นสิบสองปันนา มณฑลยูนนาน ในประเทศจีน ชาวไทลื้อเป็นชนชาติที่เก่าแก่ มีศิลปวัฒนธรรมของตนเอง ได้อพยพเข้าสู่ประเทศไทยทางด้านล้านนาในเขตพื้นที่หลายจังหวัดเช่น เชียงราย พะเยา น่าน แพร่ เชียงใหม่ ลำพูนและลำปาง มีวิถีชีวิตความเป็นอยู่วัฒนธรรมประเพณีที่ยังคงรักษาเอกลักษณ์ของตนเองไว้เป็นอย่างดี ยังคงสภาพวัฒนธรรมแบบไทลื้อไว้อย่างเหนียวแน่น นับตั้งแต่ประเพณีการแต่งกาย เคหะสถานบ้านเรือนและโดยเฉพาะอย่างยิ่ง จริยธรรมแบบไทลื้อ ความสะอาด ความสงบ ความขยัน และความสามัคคี สภาพแวดล้อมของบ้านเรือนจะสะอาดร่มรื่น มีสวนครัวแปลงดอกไม้รอบๆ บ้าน มีกี่ทอผ้าใช้ในครัวเรือน และเป็นอาชีพเสริมรายได้มี ความรัก ความสามัคคีระหว่างคนในหมู่บ้าน ความเอื้ออาทรระหว่างกัน ซึ่งสิ่งเหล่านี้ จะเป็นเอกลักษณ์ที่ดีงามของชาว ไทลื้อที่จะรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมอันดีงามไว้อย่างมั่นคง

            จังหวัดพะเยา มีชาวไทลื้ออาศัยอยู่จำนวนมากที่อำเภอเชียงคำ มีที่ตำบลหย่วน ได้แก่ บ้านหย่วน บ้านธาตุสบแวน บ้านแดนเมือง บ้านมาง ตำบลเชียงบาน ได้แก่ บ้านชียงบาน บ้านแพด บ้านแวน บ้านทุ่งมอก บ้านเชียงคาน ตำบลฝายกวาง ได้แก่ บ้านหนองลื้อ ตำบลเวียง ได้แก่ บ้านล้า บ้านไชยพรม อ่านเพิ่มเติม

ยาต้มสมุนไพร รักษาโรคดีซ่านและตับ

ยาต้มสมุนไพร รักษาโรคดีซ่านและตับ

            สมุนไพร (Medicinal Plant หรือ Herb) กำเนิดจากธรรมชาติและมีความหมายต่อชีวิตมนุษย์โดยเฉพาะในมิติทางสุขภาพ อันหมายถึงทั้งการส่งเสริมสุขภาพ และการ รักษาโรค ความหมายของยาสมุนไพรในพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 ได้ระบุว่า “ ยาสมุนไพร หมายความว่า ยาที่ได้จากพฤกษาชาติ สัตว์ หรือแร่ธาตุ ซึ่งมิได้ผสมปรุง หรือ แปรสภาพ”  สมุนไพร พืชที่ใช้เป็นยารักษาโรค หรือเสริมสุขภาพ คำว่า"สมุนไพร" เมื่อประกอบกับคำว่ายา เป็นยาสมุนไพร มีความหมายตามพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 ว่า ยาที่ได้จากพืช สัตว์ หรือ แร่ธาตุ ซึ่งมิได้ผสม ปรุง หรือแปรสภาพ ยาสมุนไพร ส่วนใหญ่มาจากพืช หรือ ส่วนของพืช เช่น ราก ลำต้น ใบ ดอก ผล เป็นต้น ปัจจุบันมีรายการสมุนไพรไทยที่ขึ้นบัญชีเป็นยาหลักแห่งชาติแล้ว มีเกือบ 100 ชนิด อ่านเพิ่มเติม