TKP HEADLINE

Showing posts with label 05.วัฒนธรรม. Show all posts
Showing posts with label 05.วัฒนธรรม. Show all posts

ประเพณีบวงสรวง เจ้าหลวงคำแดง


ประเพณีบวงสรวง เจ้าหลวงคำแดง

 ประวัติความเป็นมา

            ตามตำนานเจ้าพ่อหลวงคำแดง กล่าวว่าครั้งอดีตสมัยเมืองพะเยารุ่งเรืองอำนาจ เจ้าผู้ครองนครพระนามว่า “เจ้าหลวงคำแดง” พระองค์โปรดการเสด็จประพาสป่าล่าสัตว์ ครั้งหนึ่งได้เสด็จไล่ตามจับกวางงามตัวหนึ่ง พระองค์พยายามควบม้าไล่ตามอย่างกระชั้นชิดแต่ก็หาทันไม่ กวางได้วิ่งหนีไปจนถึงเชิงดอยอ่างสลุงและหลบหนีเข้าไปซ่อนตัวในถ้ำเชิงเขา เจ้าหลวงพยายามจะตามจับให้ได้ ลงจากหลังม้าแล้วทรงวิ่งตามกวางเข้าไปในถ้ำ ส่วนไพร่พลสุดที่จะทัดทานได้และวิ่งตามไม่ทัน เจ้าหลวงคำแดงเข้าไปตามหากวางในถ้ำแต่ไม่พบ พบแต่สาวงามผู้หนึ่งได้สนทนากันจนเป็นที่พอพระทัย ได้ทรงทราบความจากสาวงามชื่อ “อินทร์เหลา” ว่านางถูกสาปให้มาอยู่ในถ้ำนี้ ถ้าออกนอกถ้ำจะกลายร่างเป็นกวางทันที เจ้าหลวงได้ทรงทราบมีความสงสารและ เกิดความเสน่หาได้อยู่กินกับนางกวางในถ้ำนั้นตลอดมา โดยไม่ยอมกลับไปบ้านเมือง แม้พวกข้าราชบริพารจะมาเชิญให้กลับก็ไม่ยอม พระองค์จะพานางไปอยู่ในเมืองก็ไม่ได้ เพราะนางจะกลายร่างเป็นกวาง ฉะนั้นพระองค์จึงตัดสินพระทัยอยู่กินกับนางจนตลอดชีวิต ชาวบ้านยังคงมีความเชื่อว่าวิญญาณของเจ้าหลวงคำแดงกับ นางอินทร์เหลายังคงสถิตอยู่ในถ้ำเชียงดาวและบริเวณดอยหลวงมาจนทุกวันนี้ ชาวบ้านเชื่อว่าเจ้าพ่อหลวง คำแดงเป็นเก๊าผี (ต้นตระกูลผี) ในเขตล้านนาทั้งหมดมีผีบริวารที่สำคัญ ได้แก่ เจ้าพ่อข้อมือเหล็ก เจ้าพ่อวีวอ ดังนั้น ทุกเดือน 9 (เหนือ) ของทุกปี ชาวแม่ใจจะจัดพิธีบวงสรวงเจ้าพ่อหลวงคำแดง ณ บริเวณ ศาลเจ้าพ่อหลวงคำแดง วัดโพธาราม อ่านเพิ่มเติม

ซิ่นลายน้ำไหล (ไทยลื้อ)


ซิ่นลายน้ำไหล  (ไทยลื้อ)

            ไทลื้อ” หรือ “ไตลื้อ” คือกลุ่มชาติพันธุ์ตระกูลไต หรือไท ที่พูดภาษาตระกูลไต พวกเขามีวัฒนธรรมที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ ทั้งภาษาพูด ตัวอักษร อาหารการกิน หรือแม้กระทั่งเครื่องแต่งกายในแบบฉบับของตัวเอง จากวันนั้นจนถึงวันนี้เวลาได้ล่วงผ่านไปเป็นร้อยปี ชีวิตลูกหลานชาวไทลื้อได้เติบโตอย่างมั่นคงบนผืนแผ่นดินที่บรรพบุรุษได้เลือกสรรไว้ให้ “ไทลื้อ” หรือ “ไตลื้อ” มีเอกลักษณ์ และอัตลักษณ์ที่บ่งบอกถึงความเป็นไทลื้อ ที่เด่นชัดที่เด่นชัด เฮินไตลื้อหลังเก่าคร่ำคร่าอายุราว 70 ปี วางตัวสงบเงียบอยู่ริมทางสายเล็ก มันสะท้อนฉากชีวิตของคนไทลื้อผ่านแง่งามของงานสถาปัตยกรรมโบราณที่ใต้ถุนเรือนโปร่งโล่ง หญิงชาวไทลื้อกลุ่มใหญ่กำลังง่วนกับการงานตรงหน้า เสียงฟืมกระแทกกระทบเข้ากับเส้นด้ายแว่วดังเป็นจังหวะน่าฟัง ขณะที่กระสวยไม้ถูกใส่สอดลอดพุ่งผ่านเส้นใยอย่างว่องไวด้วยความชำนาญ อ่านเพิ่มเติม

ประเพณีปีใหม่เมี่ยน บ้านแม่ทาย

 

ประเพณีปีใหม่เมี่ยน บ้านแม่ทาย

            กลุ่มชาติพันธุ์ที่เรียกตนเองว่า “เมี่ยน” หรือ “อิ้วเมี่ยน” มักเป็นที่รู้จักกันในนามว่า “เย้า” เมี่ยนเป็นหนึ่งในกลุ่มชาติพันธุ์บนที่สูงตั้งชุมชนกระจายอยู่ทางภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย นอกจากนั้นแล้วยังพบบริเวณรอยต่อของประเทศจีน เวียดนาม ลาว และไทย กับบางส่วนที่อพยพไปตั้งถิ่นฐานในประเทศตะวันตกภายหลังจากสงครามอินโดจีน โดยชาวเมี่ยนที่อยู่ในประเทศไทยได้อพยพเข้ามาสู่ดินแดนล้านนาเมื่อ 200 ปีก่อน โดยตั้งถิ่นฐานอย่างกระจัดกระจายในจังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ พะเยา ลำปาง น่าน สุโขทัย ตาก เป็นต้น โดยทั่วไปจะรู้จักกันในลักษณะที่เป็นชาวเขา ซึ่งแสดงความโดดเด่นจากลักษณะทางด้านวัฒนธรรม เช่น เครื่องแต่งกาย เครื่องประดับ การละเล่นต่างๆ รวมถึงการปกครอง ชาวเมี่ยนมีการนับถือลำดับตามอาวุโส ผู้ชายมีสถานภาพทางสังคมสูงกว่าผู้หญิงและมีอำนาจมากกว่าในทุกด้าน โดยชาวเมี่ยนยังคงรักษาจารีตประเพณี วัฒนธรรม วิถีชีวิตดั่งเดิมผสมผสานกับวัฒนธรรมสมัยใหม่ ให้เกิดความกลมกลืน ในการสร้างการมีตัวตัน และอัตลักษณ์ของตนในสังคม ทั้งภาษา การแต่งกายที่เป็นเอกลักษณ์ มีลักษณะเด่นในเรื่องของการปักทอผ้าทั้งผู้ชายและผู้หญิงด้วยความชำนาญงานปักที่เป็นเอกลัษณ์ มีวิถีการดำรงชีพหลักคือ ทำเกษตรแบบกึ่งยังชีพบนพื้นที่สูง รวมถึงมีความจงรักภักดีและความเชื่อต่อเทพเทวดา สิ่งศักดิ์สิทธิเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะการนับถือระบบเครือญาติแบบแซ่ ตระกูล และผีบรรพบุรุษ ทำให้ชาวเมี่ยนมีการปกครองโดยผู้นำคือ ผู้อาวุโส หัวหน้าหมู่บ้าน หมอผี อ่านเพิ่มเติม

ประเพณีนมัสการพระธาตุดอยหยวก

 

ประเพณีนมัสการพระธาตุดอยหยวก 

            ในภาคเหนือประชาชนมีความผูกพันธุ์ต่อศาสนามาก ทุกอย่างมีวัดเป็นศูนย์กลางตั้งแต่เกิดจนตายวัดเป็นศูนย์ให้การศึกษาแก่กุลบุตร ทั่งทางหนังสือและวิชาชีพ เพื่อจะได้ใช้วิถีชีวิตของตนให้เกิดความสมบูรณ์ทางความเป็นอยู่ทางสังคม ประเพณีที่ปฏิบัติในเดือน 8 นี้ จึงเกี่ยวเนื่องกับศาสนาเป็นส่วนใหญ่ ดังกล่าวต่อไปนี้ วันเพ็ญเดือน 8 (เหนือ) เป็นวันสำคัญทางพุทธศาสนามาก ตรงกับวันประสูติตรัสรู้และปรินพพานของพระพุทธเจ้า เป็นวันที่ชาวพุทธทั้งโลกทำพิธีรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์โดยการทำบุญถวายภัตตาหารแด่พระสงฆ์และรักษาศีล ฟังเทศน์ปฏิบัติธรรมกันทั่วไป ในภาคเหนือ ประชาชนนิยมพากันไปสู่บุญยสถานที่สำคัญๆ เช่น วัดพระธาตุดอยสุเทพ พระธาตุจอมกิติ พระธาตุดอยตุง พระธาตุลำปางหลวง วัดม่อนพญาแช่ พระดอยม่วงคำ พระธาตุช่อแฮ พระธาตุแช่แห้ง พระเจ้าตนหลวง พระธาตุเจดีย์หรือปูชนียสถานใกล้บ้านของตนทุกหนทุกแห่งในวันเพ็ญเดือนแปด หรือ เพ็ญเดือน 6 ของภาคกลาง นอกจากประเพณีการไปไหว้พระธาตุที่สำคัญๆ แล้วคนโบราณของภาคเหนือสร้างค่านิยมให้บังเกิดกับประชาชนด้วยการให้ประชาชน สักการบูชา "ชุธาตุ" คือถือเอาพระธาตุเจดีย์ที่กล่าวถึงนี้ ก็คือพระเจดีย์ที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพรพุทธเจ้าที่ได้ฐาปนาไว้ตามสถานที่ต่างๆ เช่น พระธาตุดอยสุเทพ พระธาตุหริภุญชัย พระธาตุลำปางหลวง ฯลฯ ตามประเพณีชาวเหนือ ถือวันว่า คนใดเกิดปีใดจะต้องไปสักการะบูชาพระธาตุที่นั้นจึงเป็นศิริมงคลแก่ตนให้มีอายุยืนให้บุญอนิสงส์ อ่านเพิ่มเติม

ประเพณีแห่ปลาช่อน และเลี้ยงผีขุนน้ำ ( ขึ้น 10 ค่ำ เดือน 10 ) ตำบลดงสุวรรณ อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา



ประเพณีแห่ปลาช่อน และเลี้ยงผีขุนน้ำ ( ขึ้น 10 ค่ำ เดือน 10 ) ตำบลดงสุวรรณ อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา 

            "ป่าต้นน้ำ" จุดกำเนิดแม่น้ำลำธารที่มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต ทำให้ในทุกๆ ปีบางพื้นที่ได้จัดพิธีบวงสรวง เพื่อเป็นการขอบคุณผีประจำขุนน้ำผู้ปกปักรักษาที่บันดาลให้ฝนตกและมีน้ำใช้ในช่วงฤดูการทำเกษตร ซึ่งน้ำคือสิ่งสำคัญต่อทุกสพรรชีวิต เราใช้น้ำในกิจกรรรมต่าง จนถือได้ว่าน้ำคือส่วนสำคัญที่ทำให้มีชีวิต โดยป่าต้นน้ำคือหัวใจสำคัญ ในการผลิตน้ำสะอาดสำหรับผู้คนทุกชนชั้น อ่านเพิ่มเติม 

บวงสรวงเจ้าพ่อคำปวนสืบสานประเพณีของคนหนองหล่ม

 

บวงสรวงเจ้าพ่อคำปวนสืบสานประเพณีของคนหนองหล่ม

            บวงสรวง คือ การบูชาเทวดาด้วยเครื่องสังเวยและดอกไม้ธูปเทียน เป็นพิธีกรรมอย่างหนึ่งที่มนุษย์ใช้ในการบำบวง เซ่นไหว้ และสังเวยสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือสิ่งที่ตนเคารพนับถือ เพื่อช่วยดลบันดาลให้ประสบกับโชคลาภ ความผาสุก และความสำเร็จในกิจการทั้งปวง ในการบวงสรวงสังเวย จะต้องมีเครื่องสังเวยบูชาเป็นโภชนาหารต่างๆ โดยต้องมีบายศรีเป็นองค์ประกอบหลัก  การบวงสรวงจึงเป็นการบอกกล่าวเทวดา อัญเชิญมาร่วมในพิธีและเสวยอาหารในบายศรีและเครื่องสังเวย การบวงสรวงสังเวย จะมีทั้งพระราชพิธีที่เกี่ยวเนื่องกับ พระมหากษัตริย์ และพิธีที่ราษฎรจัดทำขึ้น ในการบวงสรวงของราษฎรมักใช้บายศรีปากชาม เครื่องบวงสรวงสังเวย ได้แก่ โภชนาหารที่มีพวกเนื้อสัตว์     ที่เรียกว่า เครื่องมัจฉมังสาหาร เช่น หัวหมู   เป็ด ไก่ กุ้ง ปู ปลา  ซึ่งส่วนใหญ่ต้มสุกแล้ว อ่านเพิ่มเติม

ประเพณีแห่ดอกไม้

ประเพณีแห่ดอกไม้

        ประเพณีแห่ดอกไม้ของหมู่บ้าน ประเพณีแห่ดอกไม้ของหมู่บ้าน บ้านใหม่ราษฏร์บำรุง หรือ บ.จำไก่ เป็นหมู่บ้านที่ย้ายถิ่นฐานมาจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือตั้งแต่ปี พ.ศ. 2502 ทั้งชาวไทยอีสานและชาวผู้ไท ซึ่งมาจากจังหวัดกาฬสินธุ์ ร้อยเอ็ด ขอนแก่น นครราชสีมา นครพนม และมุกดาหาร บ้านใหม่ราษฎร์บำรุงอยู่ห่างจากอำเภอดอกคำใต้ประมาณ 10 กิโลเมตร ห่างจากจังหวัดพะเยาประมาณ 24 กิโลเมตร มีจำนวนครัวเรือน 140 หลัง จำนวนประชากรทั้งสิ้น 632 คน อ่านเพิ่มเติม

เลี้ยงผีหอ “เจ้าพ่อล้านช้าง”


เลี้ยงผีหอ “เจ้าพ่อล้านช้าง”

            จากในตำนานของบ้านถ้ำทำให้ทราบว่ามียักษ์ที่รับศีลมาจากพระเจ้า (พระพุทธเจ้า) แล้ว ก็เลิกฆ่าสัตว์ตัดชีวิตอยู่ในศีลในธรรม และยังได้รับบัญชาจากพระเจ้าให้เป็นผู้รักษาพระเกศาที่บรรจุไว้ในพระธาตุจอมศีล ให้อยู่ครบถึง 5,000 ปี ดังนั้นจึงเป็นที่เคารพสักการะจากคนในชุมชนแห่งนี้เป็นอย่างมาก เป็นผีคู่บ้าน คู่เมืองของชุมชนบ้านถ้ำ เปรียบได้กับเป็นผีเสื้อบ้านเสื้อเมืองของชุมชนแห่งนี้ และเป็นผีที่มีฤทธิ์มีเดชที่ช่วยดลบันดาลให้ฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล เป็นผีที่มีอำนาจปกปักรักษาให้ชาวบ้านในชุมชนแห่งนี้ร่มเย็นเป็นสุข เป็นผีที่เก่าแก่ที่อยู่คู่มากับชุมชนบ้านถ้ำเมื่อก่อตั้งขึ้นมาในยุคหลัง เป็นผีที่เคยเป็นพญายักษ์มาก่อนจึงมีฤทธิ์เดชมากมาย และอาหารโปรดคือช้าง เคยกินช้างมามากมาย ดังนั้นจึงได้ชื่อว่าเจ้าพ่อล้านช้าง ประเพณีการเลี้ยงผีหอเจ้าพ่อล้านช้าง  ปีหนึ่งจะมีประเพณีเลี้ยงผีหอเจ้าพ่อล้านช้างอยู่ 3 ครั้ง อ่านเพิ่มเติม

ข้อคิดเห็นจากเครือข่าย TKP

 
Copyright © 2018 ศูนย์ข้อมูลความรู้ประชาชนจังหวัดพะเยา. Designed by OddThemes > Developed by mediathailand