วัดสันกู่บัวบกถือว่าเป็นสถานที่ ที่เป็นวัดโบราณในอดีตในยุคของการก่อตั้อาณาจักรภูกามยาวตอนต้น ซึ่งปัจจุบันเป็นสาขาหนึ่งของวัดเชียงมั่น ซึ่งถือเป็นวัดแห่งแรกของอาณาจักรภูกามยาว ที่ได้มีการก่อตั้งเมืองขึ้น ในช่วงระยะเวลากว่า 900 ปี ปัจจุบันได้รับการฟื้นฟูและได้มีการปรับปรุงในการที่จะสร้างองค์พระวิหารและโฮงหลวง โดยใช้ไม้ทั้งหลังซึ่งเป็นศิลปะวัฒนธรรมทางล้านนาแบบดั้งเดิมที่ถือเป็นแห่งเดียวของจังหวัดพะเยา อ่านเพิ่มเติม
บ้านไร่อิงตะวัน ตั้งอยู่ที่บ้านแม่เย็นใต้ หมู่ที่ 1 ตำบลป่าแฝก อำเภอแม่ใจ จังหวัดพะเยา สวนผสมผสาน เกษตรทฤษฎีใหม่ ใช้หลักกสิกรรมธรรมชาติ ในการบริหารจัดการ มีทั้งคน พืช ผัก ต้นไม้ สัตว์เลี้ยงต่าง ๆ มากมาย อยู่ร่วมกันได้อย่างสมบูรณ์แบบ โดยมีเจ้าของคือคุณวัฒน์ นายพศิน ช่วงใหญ่ เป็นเจ้าของสวน เป็นผู้ดูแลบริหารจัดการเองทั้งหมด มีพื้นที่การเกษตรจำนวน 14.3 ไร่ โดยมีกิจกรรมทางด้านการเกษตร ได้แก่ ขุดสระเลี้ยงปลา ขุดคูคลองอัพวาปลุกมะพร้าว เลี้ยงไก่ เลี้ยงหนูพุกยักษ์ พื้นที่ปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง พื้นที่ปลุกนาข้าวปลอดภัย คันนาทองคำ พืชหลายชนิด เช่น ไผ่กิมซุง ไผ่หวาน ลำไย มะม่วง เพกา กล้วยน้ำว้ามะลิอ่อง กล้วยหอม ชะอม ผักสวนครัว สวนสมุนไพร เป็นต้น อ่านเพิ่มเติม
ประวัติความเป็นมา
วัดโพธาราม ต้ังอยู่ เลขที่ 119 หมู่ที่ 2 ตำบศรีถ้อย อำเภอแม่ใจ จังหวัดพะเยา เริ่มก่อสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2348 ได้รับพระราชทานวิสุคามสีมา เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2482 ซึ่งเป็นวัดที่มีความสำคัญของอำเภอแม่ใจอีกวัดหนึ่ง จากคำบอกเล่าต่อ ๆ กันมาตั้งแต่อดีตจนปัจจุบัน ดังนี้
ในปีพุทธศักราช 2346 โดยการนำของพ่อแสนปัญญา พ่อแก้วตุ้ย พ่อเถ้างอ พ่อน้อยโปทา และพ่อหนานนาระทะ ได้พาครอบครัวจำนวน 5 ครอบครัวจากเขลางค์นคร (ลำปาง) มาเสาะแสวงหาแหล่งที่ทำมาหากินที่อุดมสมบูรณ์ เพื่อสร้างบ้านแปลงเมืองใหม่ มาพบลำน้ำแม่ใจไหลตลอดปี จึงยึดฝั่งแม่น้ำแม่ใจเป็นที่ทำมาหากินประกอบอาชีพทางด้านเกษตรกรรม เมื่อก่อสร้างบ้านเรือนแล้วมีชาวบ้านที่ทราบว่าในท้องที่นี้มีความอุดมสมบูรณ์มาก จึงพากัยอพยพติดตามมาอีกหลายครอบครัวตั้งเป็นหมู่บ้านขึ้นตามชื่อของลำน้ำแม่ใจ คือ "บ้านแม่ใจ" อ่านเพิ่มเติม
กศน.ตำบลบ้านเหล่า หมู่ที่ 3 ตำบลบ้านเหล่า ได้ใช้อาคารสถานที่ของศูนย์ฝึกอาชีพตำบลบ้านเหล่าเก่า หมู่ที่ 3 ตำบลบ้านเหล่า ซึ่งได้รับการสนับสนุนงบจัดสร้างโดย องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเหล่าเมื่อจัดสร้างสมบูรณ์ ชาวบ้านไม่ได้ใช้ประโยชน์มากนัก องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเหล่าร่วมกับศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอแม่ใจจึงได้เล็งเห็นปัญหาดังกล่าว และได้ให้การสนับสนุนในด้านการพัฒนาบุคคลในชุมชนให้มีความอยู่ดีกินดี มีระดับการศึกษาที่สูงขึ้น จึงให้การสนับสนุนจัดตั้งศูนย์การเรียนชุมชนขึ้นเมื่อเดือน มกราคม 2542 อ่านเพิ่มเติม
กลุ่มทอผ้าไทลื้อย้อมสีธรรมชาติบ้านทุ่งกล้วย อยู่ในพื้นที่บ้านทุ่งกล้วย หมู่ที่ 5 ตำบลทุ่งกล้วย อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา ตั้งอยู่บ้านเลขที่ 245 หมู่ 5 ตำบลทุ่งกล้วย อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่กลุ่มแม่บ้านหมู่ 5 บ้านทุ่งกล้วยได้จัดตั้งกลุ่มทอผ้าขึ้นตั้งแต่วันที่ 10 มีนาคม 2520 โดยการรวมตัวกันของสมาชิกกลุ่มแม่บ้านในตำบลมีสมาชิกจำนวน 15 คน ต่อมาได้แยกตัวออกมาจัดตั้งเป็นกลุ่มแม่บ้านหมู่ที่ 5 มีสมาชิก 22 คน ต่อมาในปีพ.ศ. 2538ได้รับงบประมาณจัดสร้างศูนย์ทอผ้า เพื่อเป็นการสิบทอดวัฒนธรรมและศิลปการทอผ้าลายน้ำไหลหรือผ้าไทลื้อบ้านทุ่งกล้วย หมู่ 5ดำเนินกิจกรรมการทอผ้ามาอย่างต่อเนื่องทำเป็นอาชีพหลักและอาชีพเสริมยามว่างจาการทำเกษตรกรรมและเป็นแหล่งเรียนรู้การทอผ้า การยอมสีผ้าด้วยธรรมชาติ อ่านเพิ่มเติม
ด้วยสภาวะการระบาดของโรคโควิด-19 ทำให้หลายๆ ประเทศทั่วโลกต่างได้รับผลกระทบกันถ้วนหน้า ไม่เว้นแต่ประเทศมหาอำนาจยังใหญ่ยังสั่นคอน ประเทศไทยเป็นหนึ่งประเทศที่กำลังเผชิญกับการระบาดของโรคโควิด-19 ซึ่งส่งผลกระทบไปในหลายๆ ด้าน รัฐบาลต้องแก้ไขปัญหาอย่างเร่งด่วนทั้งเรื่องวัคซีนและเรื่องปากท้องของประชาชน โดยกรมการพัฒนาชุมชนได้ผุด โครงการ “โคก หนอง นา โมเดล” จึงนับว่าเป็นอีกหนึ่งทางรอดที่พลิกวิกฤตเป็นโอกาส !! สร้างความมั่นคงทางด้านอาหาร ยุค โควิด-19 ในปัจจุบัน
โคกหนองนาโมเดล คือ การพัฒนาจัดการพื้นที่ทางการเกษตร ซึ่งเป็นการผสมผสานของเกษตรทฤษฏีใหม่ร่วมกับภูมิปัญญาพื้นบ้านของไทยที่มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับสภาพธรรมชาติที่มีอยู่ในพื้นที่นั้น ๆ ซึ่งต้องบอกว่าชื่อเรียกนี้ เป็นการจัดการสภาพแวดล้อมที่มีอยู่แล้วตามธรรมชาติ โดยมนุษย์นำสิ่งที่มีอยู่นั้นมาส่งเสริมทำให้เกิดความสำเร็จในการทำเกษตรกรรมโดยเร็ว และเป็นระบบมากขึ้น ทั้งนี้ แต่ละคำของชื่อเรียกยังหมายถึงแนวทางการทำเกษตรแบบอินทรีย์ และการสร้างชีวิตที่มีความยั่งยืนอย่างที่สุด อ่านเพิ่มเติม
วัดพระธาตุต้นฝาง ตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านน้ำริน หมู่ 10 ตำบลขุนควร อำเภอปง จังหวัดพะเยา มีการปกครองเป็นแบบพี่แบบน้องโดยมีผู้นำชุมชนหรือผู้ใหญ่บ้าน ที่ได้จากการเลือกตั้ง โดยจะต้องเป็นที่ยอมรับของผู้คนในชุมชนและมีความเป็นผู้นำ มีความรู้และคุณธรรม จริยธรรม และศีลธรรม ที่จะปกครองผู้คนในชุมชนได้ทำให้ชุมชนมีความสามัคคี และสงบสุข การพัฒนาในด้านต่างๆ ผู้คนในชุมชนจะให้ความร่วมมือ มีความสามัคคีกันเป็นอย่างดี ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน มีการเคารพในกฎ กติกา ของชุมชน การประกอบอาชีพเป็นการทำมาหากินแบบยังชีพส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกร พอเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง เพราะสืบทอดมาจากบรรพบุรุษหมู่บ้านตั้งอยู่ในที่ที่มีทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ยามในที่ไม่สบายก็มียาสมุนไพร ที่ผู้เฒ่าผู้แก่ เคยใช้รักษาและบอกเล่าสืบต่อกันมาและมีประเพณีและการละเล่นต่างๆอีกมากมายที่ช่วยเสริมสร้างความสามัคคีของคนในชุมชนได้เป็นอย่างดีจึงเป็นหมู่บ้านที่สงบสุขตลอดมา อ่านเพิ่มเติม
ตำนานกล่าวไว้ว่า เมื่อครั้งพุทธกาล พระพุทธเจ้าเสด็จมายังดอยภูเติม พญานาคที่รักษาดอยนี้คิดว่าพระองค์เป็นพญาครุฑ จึงแทรกกายหนี ครั้นได้ฟังธรรมจากพระองค์ พญานาคก็เกิดความเลื่อมใส พระพุทธองค์จึงมอบพระเกศาให้ และตรัสกับพระอานนท์ว่า เมื่อพระตถาคตนิพพานแล้ว ให้นำกระดูกริมตาขวามาไว้รวมกับพระเกศานั้น กาลข้างหน้าจะมีชื่อว่าพระธาตุภูเติม จึงมีการสร้างพระธาตุและบรรจุพระเกศาธาตุและพระบรมสารีริกธาตุที่เป็นกระดูกตาขวาไว้ภายใน ต่อมาเรียกภายหลังว่า พระธาตุดอยหยวกปัจจุบันยังมีประชาชนเข้าไปสักการบูชาทุกวัน และอยู่ระหว่างการบูรณะพระธาตุ อ่านเพิ่มเติม อ่านเพิ่มเติม
สวนพอเพียงหนองหล่มเกษตรอินทรีย์วิถีชุมชน เป็นศูนย์กลางที่รวบรวมความรู้ ข้อมูล ข่าวสาร ของชุมชน ในด้านหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและเกษตรทฤษฎีใหม่ ที่จะนำไปสู่การส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สำหรับประชาชนในชุมชน เป็นแหล่งเสริมสร้างโอกาสในการเรียนรู้ การถ่ายทอด การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ การสืบทอดภูมิปัญญา วัฒนธรรม ค่านิยม และเอกลักษณ์ของชุมชน อีกทั้งเป็นแหล่งบริการชุมชนด้านการเกษตรให้กับประชาชนตำบลหนองหล่ม อ่านเพิ่มเติม
พิพิธภันฑ์ล้านนาดอกคำใต้
ก่อตั้งเมื่อปี 2546 ซึ่งได้นำอาคารเก่าโรงเรียนประถมของวัดศรีชุม(เดิม) ที่ถูกยุบไป ในอ.ดอกคำใต้ จ.พะเยา มาปรับปรุงเป็นพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น จัดแสดงเกี่ยวกับศิลปวัตถุทางศาสนา วัฒนธรรม วิถีชีวิต และเครื่องใช้พื้นบ้านของล้านนา ภายใต้การดูแลของเทศบาลเมืองดอกคำใต้ เป็นอาคารจัดแสดง 2 ชั้น ชั้นล่างเดิมเป็นใต้ถุนโล่งของโรงเรียน มีเสาที่ทำจากไม้ ซึ่งไม่แข็งแรงนัก เทศบาลจึงปรับปรุงเป็นเสาอิฐแทน ชั้นล่างประกอบไปด้วย 3 ส่วน ส่วนแรกตรงโถงโล่งๆ มี ชื่อว่า “นาฏดุริยาการล้านนา” จัดแสดงเครื่องดนตรีล้านนา เช่น กลองแอว หรือ กลองตึ่งโหน่ง ที่เรียกว่ากลองแอว อ่านเพิ่มเติม
เป็นวัดเก่าแก่โบราณสร้างมานานหลายร้อยปี โดยตั้งอยู่ภายในบริเวณเวียงโบราณชาวบ้านเรียกว่า “เวียงชมพู” เดิมมีสภาพทุรกันดาร รกร้างเป็นป่ารกชัฏเต็มไปด้วยต้นไม้น้อยใหญ่ มีวัชพืชขึ้นปกคลุมหนาแน่น สถานที่แห่งนี้ ชาวบ้านไม่กล้าเข้าไปใกล้เพราะมีความเชื่อว่าผีดุ เจ้าที่แรงและยังพบซากปรักหักพักของซากเจดีย์ ซากโบสถ์ซึ่งเหลือเพียงกองอิฐกองดิน ทับถมกันอยู่มีเศษชิ้นส่วนพระพุทธรูปหิน มีสภาพเศียรหัก องค์แตกแขนขาด เป็นภาพที่น่าเศร้าสลดสังเวชใจอย่างยิ่ง ยังมีเหตุมหัศจรรย์ปรากฏอยู่ในยามค่ำคืน ชาวบ้านมักจะเห็นดวงแก้ว (ดวงไฟ) ลักษณะเป็นดวงกลมมีแสงสว่างมากล่องลอยไปมาอยู่บริเวณวัดร้างแห่งนี้ ในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ดังนั้นศรัทธาชาวบ้านตลอดจนชาวพุทธทั้งหลาย จึงได้ร่วมใจกันฟื้นฟู บูรณปฏิสังขรณ์วัดแห่งนี้ขั้นมาอีกครั้งเพื่อจรรโลงพระพุทธศานาให้เจริญรุ่งเรืองสืบไป อ่านเพิ่มเติม
วัดดอนตัน ตำบลป่าซาง อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา วัดดอนตัน เป็นวัดเก่าแก่ของตำบลป่าซาง สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ.2458 เป็นศูนย์กลางในการประกอบพิธีทางศาสนา เป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้าน บ้านดอนตันมีประวัติการตั้งถิ่นฐานมาประมาณ ปี พ.ศ. 2449 เป็นหมู่บ้านขนาดเล็กมีครัวเรือน จำนวน 15 –30 ครอบครัว จากคำบอกเล่าของผู้ใหญ่บ้านและผู้อาวุโสในหมู่บ้านได้ให้รายละเอียดเกี่ยวกับประวัติในหมู่บ้านดอนตันว่าในสมัยก่อนอุ้ยเฮือง จากหมู่บ้านสันป่าเลียง จังหวัดเชียงราย เดินทางขี่ช้างมาบริเวณที่ตั้งของหมู่บ้านพร้อมผู้ติดตาม สังเกตเห็นพื้นที่บริเวณดังกล่าวเป็นที่ดอน น้ำท่วมไม่ถึงเหมาะแก่การสร้างที่พัก อ่านเพิ่มเติม
ซอ เป็นศิลปะการแสดงประเภทหนึ่งของทาง ภาคเหนือ มีลักษณะของการขับ ลำนำหรือการขับร้องด้วยทำนอง ต่างๆ เป็นวรรณกรรมพื้นบ้านล้านนาประเภทหนึ่ง เกิดจากการ คิดค้น ความคิด สติปัญญาเป็นเรื่องที่สั่งสมมาแต่อดีต เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้น ตามเหตุการณ์ สถานการณ์ในขณะใดขณะหนึ่งหรือความสัมพันธ์ ระหว่างคนกับคน คนกับธรรมชาติสิ่งแวดล้อม คนกับสิ่งเหนือธรรมชาติ โดยสอดคล้องกับจารีตประเพณี วิถีชีวิต การทำมาหากิน และพิธีกรรมต่างๆ แสดงออกเป็นคําพูดโต้ตอบกัน สืบทอดกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษ เป็นความชอบ พรสวรรค์ส่วนบุคคล แม่หอม คำนวล ช่างซอตำบลบ้านถ้ำ เป็นบุคคลหนึ่งที่มีความรู้ ความสามารถในการขับค่าว ขับซอ และจ๊อย จุดเริ่มต้นของการเป็นช่างซอ นั้น แม่หอม คำนวลเล่าว่า เริ่มเรียนรู้ได้รับการถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ และครู บา อาจารย์ ประกอบกับพรสวรรค์ส่วนตัว ในการขับค่าว จ๊อย ซอ จนได้ร่วมกลุ่มกับพ่อจันทร์ชัย อินต๊ะสาร และแม่ศรีหวัน ขึ้น ได้รับเชิญเข้าร่วมในงานบุญต่างๆ นําค่าวซอ จ๊อย ซอ มาขับกล่อมให้ความบันเทิง เช่น งานบวชนาค งานขึ้นบ้านใหม่ งานฉลอง งานบุญ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นงานมงคลต่างๆ นอกจากนั้นแล้วยังมีการถ่ายทอดให้เยาวชนในโรงเรียน หรือบุคคลผู้ที่สนใจ กลายเป็นมรดกทางปัญญาสำหรับคนในสังคมปัจจุบันอีกทางหนึ่งด้วย อ่านเพิ่มเติม
ทุกชนเผ่าของมนุษย์ในสังคมบนโลกต่างมีเอกลักษณ์อันเป็นวิถีชีวิตสืบเนื่องมา จากบรรพบุรุษของตนเอง ซึ่งสภาพแวดล้อม และภูมิประเทศ ล้วนมีอิทธิพลต่อการดำเนินชีวิตทั้งสิ้น และเมื่อสภาพแวดล้อมทั้งทางด้านสังคม เศรษฐกิจ เปลี่ยนแปลงไป ทำให้วิถีชีวิตต่างๆ ของมนุษย์เปลี่ยนแปลงตามไปด้วย รวมถึงชาวไทลื้อด้วย นับจากที่มีการอพยพมาจากแคว้นสิบสองปันนา มณฑลยูนาน อยู่ทางตอนใต้ของประเทศจีน และเข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่ทางตอนเหนือของประเทศไทย มานานกว่า 200 ปี ได้นำวิถีชีวิตที่เป็นรากเหง้าทางวัฒนธรรม วิธีการทอที่สะท้อนถึงชาติพันธุ์ของตนเอง โดยเฉพาะผ้าทอไทลื้อที่ยังคงความเป็นเอกลักษณ์อันโดดเด่น คือ จะมีลักษณะลวดลายและวิธีการทอที่แสดงให้เห็นถึงภูมิลำเนาและสถานะภาพของผู้ใช้ สะท้อนถึงชาติพันธุ์ของตนเองและในผ้าทอแต่ละชิ้นทำให้สามารถเห็นความสามารถในการสร้างสรรค์ของผู้ทอผ้าแต่ละคน อ่านเพิ่มเติม
เนื่องจากเมื่อก่อนกลุ่มเกษตรกรบ้านวังเค็มเก่า มีอาชีพหลังจากฤดูทำนาแล้ว จะมีอาชีพปลูกยาสูบเพื่อนำส่งและจำหน่ายให้แก่โรงบ่มใบยา ในเขตพื้นที่ ตำบลร่มเย็นและตำบลเชียงบาน ในการปลูกต้นยาสูบนั้น จะต้องมีการดูแลรักษาต้นยาสูบให้มีคุณภาพที่ดี จึงต้องอาศัยใช้ยาและสารเคมีอันตราย โดยมีความรู้ความเข้าใจในวิธีการใช้ไม่ถูกต้อง ในการป้องกันอันตราย ต่อสุขภาพของเกษตรกรเอง ทำให้เกษตรกรบางรายได้รับสารพิษสะสมอยู่ในร่างกายเริ่มแสดงอาการเจ็บป่วยในภายหลัง เมื่อได้รับคำแนะนำ จากเจ้าหน้าที่เกษตร แล้ว จึงได้รวมกลุ่มเกษตรกรที่ปลูกยาสูบ มาจัดตั้งกลุ่มพืชผักสวนครัว ขึ้นโดย มีนายเติม วงศ์ใหญ่ อดีตผู้ใหญ่บ้าน นายพัฒน์ บุญศรี หัวหน้ากลุ่มปลูกยาสูบ,นายสมัคร ทองจันทร์ และนายบุญช่วย หายทุกข์ เป็นกลุ่มริเริ่มจัดตั้ง และเลิกการปลูกยาสูบ อ่านเพิ่มเติม
ข้อมูลประวัติความเป็นมา
เมื่ออดีตที่ผ่านมาชาวบ้านมีการเริ่มก่อตั้งวัดบนเนื้อที่กลางทุ่งนา ระหว่างกลางบ้าน หมู่ที่ 8 และ หมู่ 4 โดยมีอุโบสถ 1 หลัง ส่วนพระธาตุได้สร้างบนเนินเขา จอมจ๋วง แต่เนื่องด้วยสถานการณ์ขณะนั้นเกิดความไม่สงบ มีคอมมิวนิสต์มาก่อกวนภายในหมู่บ้าน ทำให้ชาวบ้านเริ่มห่างไกลจากวัดวาอาราม จึงทำให้วัดเกิดความรกร้าง ศาสนสถานเกิดความผุพัง ชาวบ้านจึงใช้เนื้อที่ดังกล่าวไถราบ เพื่อใช้เป็นทุ่งนา ต่อมานายสิงห์ เกณฑ์ทา ผู้ใหญ่บ้านได้เชิญชวนชาวบ้านมาประชุมปรึกษาหารือกันว่าควรมีการจัดหารายได้เพื่อที่จะนำมาสร้างวัด ในที่ประชุมได้ตกลงกันว่าควรมีการทอดผ้าป่า เพื่อนำเงินมาสร้างวัดทางหมู่บ้านจึงทำการทอดผ้าป่าได้ยอดเงินมาจำนวนหนึ่ง อ่านเพิ่มเติม
ประวัติเจ้าประวัติเจ้าอาวาสโดยสังเขป
พระอธิการครรชิต ปภากโร อายุ 47 ปี พรรษา 20 เดิมชื่อครรชิต นามสกุล แสงศรีจันทร์ นักธรรมชั้นเอก สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี (พ.ธ.บ.) จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
ทำเนียบเจ้าอาวาส
1. พระติ๊บ ฐิตปญโญ ตั้งแต่ พ.ศ. 2542- วันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2552 (ลาสิกขา)
2. พระอธิการครรชิต ปภากโร ตั้งแต่ วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2552- ปัจจุบัน อ่านเพิ่มเติม
เฮินไตลื้อแม่แสงดาเฮิน
สร้างเมื่อประมาณปีพุทธศักราช 2489 หรือมีอายุประมาน 76 ปีในปัจจุบัน เฮินไตลื้อแห่งนี้เป็นที่อยู่อาศัยที่คงสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นของชาติพันธุ์ไตลื้อ และเป็นเรือนแห่งเดียวในจังหวัดพะเยาที่ยังมีความสมบูรณ์ทางด้านสถาปัตยกรรมไตลื้อ เรือนแห่งนี้เป็นเรือนไม้ที่มีลักษณะยกใต้ถุนสูง หลังคาทรงจั่ว ซึ่งหลังคาของเฮินไตลื้อหลังนี้มีรูปแบบแตกต่างจากเฮินไตลื้อในเมืองสิบสองปันนา (เมืองเชียงรุ้ง ประเทศจีน) โดยมีลักษณะเป็นหลังคาสูงใหญ่ จั่วผสม ทั้งนี้ตัวโครงสร้างของเฮินไตลื้อหลังนี้เป็นที่อยู่อาศัยที่มีการออกแบบให้มีสองหลังติดกัน โดยมีพื้นยกสูงเชื่อมติดกัน หรือมีเรือนอนกับครัวแยกหลังคากัน โดยหันหน้าเข้าทางทิศใต้ ตลอดจนมีการทำยุ้งข้าว หรือเรือนสำหรับการเก็บข้าวแยกออกจากเรือนที่อยู่อาศัย แต่อยู่บริเวณหน้าเรือนที่อยู่อาศัย อ่านเพิ่มเติม
วัดแสนเมืองมา สร้างในสมัยรัชกาลที่ 1 ราว พ.ศ. 2351 สร้างโดยชาวเมืองมาง มณฑลยูนาน ที่ถูกเจ้าเมืองน่านกวาดต้อนมาจนกระทั่งมาตั้งถิ่นฐานที่อำเภอเชียงคำนี้ เป็นวัดที่มีความเป็นมาเก่าแก่ซึ่งมีหลักฐานระบุว่าสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 1 ประมาณปี พ.ศ. 2351 โดยสมัยนั้นเจ้าผู้ครองเมืองน่านได้กวาดต้อนชาวไทยใหญ่จากเมืองมาง สหภาพพม่า มาอยู่หมู่บ้านแห่งใหม่ และเรียกหมู่บ้านนี้ว่า "บ้านมาง" จากนั้นได้ชักชวนชาวบ้านช่วยกันสร้างวัดขึ้น ตั้งชื่อว่า "วัดมาง" ซึ่งปัจจุบัน ได้เปลี่ยนชื่อเป็น "วัดแสนเมืองมา" ในที่สุด จุดเด่นของวัดนี้ อยู่ที่หลังคาวิหาร ซึ่งมีลักษณะลดหลั่นกันลงมาหลายชั้น ตัวหลังคาประดับด้วยช่อฟ้ารูปหงส์ หรือตัวนาคคาบแก้ว ประดับด้วยไม้แกะสลักภาพนูน แล้วตกแต่งด้วยสีสันให้ดูงามตา บานประตูทุกบานทำด้วยไม้แกะสลัก และประตูเข้าสู่พระวิหารทำเป็นสามมุข ทั้งนี้ มุขแต่ละทิศทำเป็นสัตว์สามชนิด ซึ่งเชื่อว่าสัตว์เหล่านี้จะช่วยปกป้องคุ้มครองพระศาสนา อันได้แก่ พญานาค เสือ และสิงห์ โดยรูปปั้นพญานาคมีเขากวางประดับด้วย ซึ่งแตกต่างจากวัดแบบไทลื้ออื่น ๆ นอกจากนี้ภายในวิหารยังมีภาพจิตรกรรมฝาผนังเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับวิถีชีวิตชาวไทลื้อ และองค์พระประธานเป็นพระพุทธรูปสมัยเชียงแสน หลังจากชมภายในวิหารกันจนอิ่มเอมแล้ว เดินออกมาสู่ภายในบริเวณวัดจะพบกับ หอพิพิธภัณฑสถานซึ่งเก็บรวบรวมของเก่าที่น่าศึกษาเรียนรู้ไว้ มากมาย อ่านเพิ่มเติม
จากข้อมูลตำนานและคำบอกเล่าสืบต่อกันมาว่า คนลาวที่อพยพมาในยุคนั้น เพราะสาเหตุความไม่มั่นคงทางด้านการเมืองในประเทศลาวประมาณปี พ.ศ.๒๔๓๕ สมัยนั้นประเทศลาวถูกฝรั่งเศสเข้ายึดอำนาจ อีกทั้งยังมีโจรฮ่อเข้าปล้นสดมอยู่ทั่วไปทำให้เกิดการหวาดกลัว อีกทั้งยังต้องส่งภาษีให้กับทางฝรั่งเศสหากไม่มีเงินก็ต้องทำงานแลก หากไม่ทำงานก็โดนถูกโทษขังคุก อีกทั้งการทำมาหาเลี้ยงชีพฝืดเคือง จึงได้ปรึกษากันว่าต้องย้ายถิ่นลงมาตามญาติพี่น้อง ที่ถูกกวาดต้อนมาตอนที่กรุงเวียงจันทน์แตกในช่วงสมัยสงครามศึกเจ้าอนุวงศ์ประมาณปี ๒๓๗๒ กาลครั้งนั้นกลุ่มคนลาว ๕ พี่น้องถูกกวาดต้อนมาจากเมืองแก่นท้าว ไชยะบุรี ซึ่งได้แก่ ท้าวธนู ราชกิจ ท้าวเชียงทุม ท้าวดา ท้าวสิ่ว และท้าวพลัง พรรณธุมาตร มาอยู่ที่เมืองพรหมก่อนแล้ว เมื่อได้ฤกษ์ดีจากพระจึงได้อพยพมาด้วยกัน ๘ ครอบครัว ออกจากประเทศลาวในเดือน ๑๑ ปีนักษัตร ปี สี (มะโรง) พุทธศักราช ๒๔๓๕ มาจากเมือง ทุ่ง เมืองวา(แขวงไชยะบุรี ประเทศลาว ปัจจุบัน)เข้ามาประเทศไทยทางบ้านบ่เบี้ย เมืองฟากท่า (อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์) ย้อนมาทางอำเภอนาน้อย เวียงสา ขึ้นมาทางเมืองสวด มุ่งเข้าสู่เมืองปง ลงมาเมืองเชียงคำ โดยสมัยนั้นได้ไปขออนุญาตตั้งถิ่นฐานจาก “เจ้าขุนพัว” หรือคนลาวเรียก “เจ้าน้อยเมืองคำ” ในช่วงสมัยเจ้าน้อยธรรมวงศ์ เป็นเจ้าเมืองเชียงคำ ศูนย์กลางการปกครองเมืองเชียงคำยุคนี้อยู่ที่บ้านเวียงพระนั่งดิน เจ้าเมืองเชียงคำจึงให้กลุ่มลาวทั้งหมดที่อพยพเข้ามาขออาศัยตั้งถิ่นฐานทางทิศตะวันออกของเชียงคำบริเวณบ้านทุ่งแสนตอ (หรือบริเวณบ้านป่าแดด บ้านงุ้นในปัจจุบัน) เพิ่มเติม
ยาสมุนไพรพื้นบ้าน การนำสมุนไพรพื้นบ้านมาเปลี่ยนแปลงสถานะของสมุนไพร ให้แตกต่างไปจากเดิม เพื่อ ประโยชน์ในการใช้งานที่หลากหลาย...
